Battle for Wesnoth 1.3.7+dev - en to pl translation catalogue (448 entries)

en: 2 + villages − maximum(0, upkeep − villages)
pl: 2 + wsi - maksimum(0, utrzymania - wsi)

en: <emphasis role="strong">Arcane</emphasis>: An attack that dispels the magic animating zombies, specters, and other undead creatures and spirits. Example: A white mage&#8217;s magic attack.
pl: <emphasis role="strong">Astralny</emphasis>: Atak, który rozprasza magię poruszającą chodzące trupy, zjawy i inne nieumarłe stworzenia. Przykład: magiczny atak białego maga.

en: <emphasis role="strong">Blade</emphasis>: Weapons with a cutting edge, used to chop pieces of flesh from a foe. Examples: dagger, scimitar, saber, drake claws.
pl: <emphasis role="strong">Sieczna</emphasis>: Bronie z tnącą krawędzią, służące do odrąbywania kawałków przeciwnika. Przykłady: sztylety, bułaty, szable, smocze pazury.

en: <emphasis role="strong">Cold</emphasis>: Weapons based on cold or ice missiles. Example: A Dark Adepts&#8217;s chill wave.
pl: <emphasis role="strong">Zimno</emphasis>: Bronie wykorzystujące uderzenia zimna lub lodu. Przykład: fala chłodu Mrocznego adepta.

en: <emphasis role="strong">Fire</emphasis>: Weapons using fire to roast the foe like a chicken. Example: A drake&#8217;s fire breath.
pl: <emphasis role="strong">Ogień</emphasis>: Bronie wykorzystujące ogień, by upiec przeciwnika jak kurczaka. Przykłady: ognisty oddech smoka.

en: <emphasis role="strong">Impact</emphasis>: Weapons having neither a sharp point nor a cutting edge, but heavy enough to break an enemy&#8217;s bones. Examples: mace, staff, Troll fist.
pl: <emphasis role="strong">Obuchowa</emphasis>: Broń bez ostrego końca ani tnącej krawędzi, ale wystarczająco masywna, by połamać kości przeciwnika. Przykłady: maczuga, kij, pięść trolla.

en: <emphasis role="strong">Piercing</emphasis>: Weapons with a sharp point and either a long handle or a missile, used to perforate foe&#8217;s body and damage internal organs. Examples: Knight or infantry pike, arrow.
pl: <emphasis role="strong">Kłująca</emphasis>: Bronie zakończone ostrym grotem, osadzonym na długim trzonku lub na końcu strzały. Służą one do przebijania ciała przeciwnika i powodowania obrażeń wewnętrznych. Przykłady: pika rycerza lub piechura, strzała.

en: A complete list of official and user setup servers is listed at this website: <ulink url="http://wesnoth.org/wiki/MultiplayerServers">Multiplayer servers</ulink>.
pl: Pełna lista serwerów oficjalnych i prowadzonych przez użytkowników znajduje się pod adresem: <ulink url="http://wesnoth.org/wiki/MultiplayerServers">Serwery gier wieloosobowych</ulink>.

en: A single scenario takes about 30 minutes to 2 hours to complete. This is the fastest way to play, but your units are not saved and you cannot use campaign units. You can play scenarios against the computer or against other players either over the internet or at your computer. Scenarios are accessed through the "Multiplayer" button on the main menu.
pl: Rozegranie pojedynczego scenariusza na ogół trwa od 30 minut do 2 godzin. Scenariusze to najszybsza metoda rozgrywki, ale jednostki nie są zapisywane i nie można ich przywoływać (jak w kampaniach). Scenariusze można rozgrywać przeciwko komputerowi lub innym graczom przez Internet lub na komputerze lokalnym. Ta metoda rozgrywki jest dostępna po kliknięciu przycisku "Gra z innymi" w głównym menu.

en: A unit may be healed a maximum of 8 hitpoints per turn. A unit that does not move or fight during a turn is <emphasis>resting</emphasis> and will recover 2 hitpoints. Hitpoints recovered through <emphasis>resting</emphasis> are added on top of hitpoints recovered through healing so it is possible for a unit to recover up to a total of 10 hit points per turn.
pl: Podczas każdej tury jednostka może odzyskać przez leczenie maksymalnie 8 punktów życia. Jednostka, która podczas danej tury nie poruszyła się ani nie walczyła <emphasis>odpoczywa</emphasis>, odzyskując 2 punkty życia. Punkty życia odzyskane w wyniku <emphasis>odpoczynku</emphasis> sumują się z punktami przywróconymi poprzez leczenie, więc jednostka może odzyskać maksymalnie 10 punktów życia na turę.

en: A unit may take several turns to be fully healed.
pl: Powrót do pełnego zdrowia może zająć jednostce kila tur.

en: A unit which can cure an ally of poison, although the ally will receive no additional healing on the turn it is cured of the poison.
pl: Uzdrowiciel może wyleczyć jednostkę z zatrucia, choć nie odzyska ona w tej samej turze żadnych punktów życia.

en: A unit&#8217;s Zone of Control extends to the six hexes immediately adjacent to the unit, and units that move into an enemy zone of control are forced to stop. Units with the skirmisher ability ignore enemy zones of control and are able to move through them freely without being forced to stop. Level 0 units are considered too feeble to generate a zone of control and all units are able to move through the hexes around an enemy level 0 unit freely.
pl: Strefa kontroli jednostki obejmuje 6 pól bezpośrednio do niej przylegających, a jeśli jednostka wejdzie w strefę kontroli przeciwnika, będzie musiała się zatrzymać. Jednostki ze zdolnością harcowania ignorują wrogie strefy kontroli i mogą przechodzić przez nie bez przeszkód, nie musząc się zatrzymywać. Jednostki poziomu 0 uznawane są za zbyt słabe, by generować strefę kontroli, i wszystkie jednostki mogą bez przeszkód przechodzić przez sąsiadujące z nimi pola.

en: Abilities
pl: Zdolności

en: Across the top of the screen from left to right are the following items:
pl: Wzdłuż górnej krawędzi ekranu wyświetlane są następujące elementy (od lewej do prawej):

en: Actions button
pl: Przycisk Działania

en: Add-ons
pl: Dodatki

en: Advanced units are needed to quickly kill enemy commanders, and to avoid losing lots of units.
pl: Zaawansowane jednostki przydają się, gdy trzeba szybko zabić dowódców wroga, nie tracąc przy tym znacznej liczby żołnierzy.

en: Advanced units have higher upkeep than lower level units (1 gp per level), loyal units are an exception.
pl: Jednostki wyższych poziomów są droższe w utrzymaniu, niż jednostki o niższych poziomach (1 sztuka złota na poziom), z wyjątkiem jednostek lojalnych.

en: Advancing and attacking is of course the most interesting part of your way to victory. Kill or weaken enemies in your path and move your defensive line forward. This can become tricky as the enemy gets to attack back on his turn.
pl: Natarcie i atak to oczywiście najciekawsza część drogi do zwycięstwa. Zabijaj lub osłabiaj przeciwników stojących na Twojej drodze i przesuwaj swoją linię obrony naprzód. Oczywiście nie zawsze jest to łatwe, gdyż przeciwnik może podczas swojej tury kontratakować.

en: After slaughtering scenarios (where you take lots of punishment) there are usually "breathing room" scenarios where you can rather easily gain some gold and experience (advanced units).
pl: Po krwawych scenariuszach, w których Twoja armia ponosi poważne straty, zazwyczaj następują takie, które pozwalają nieco odetchnąć i względnie łatwo zdobyć zapas złota oraz doświadczenie niezbędne do awansowania jednostek.

en: After you complete a scenario, all surviving units will be available to recall in the next scenario. You are not able to move or attack with a unit on the turn you recruit or recall that unit. A Recalled unit retains its previous Level, Experience Points, (sometimes) any magic items acquired, and will arrive with full hitpoints.
pl: Po ukończeniu scenariusza wszystkie ocalałe jednostki zostaną dodane do listy przywołania dostępnej w następnym scenariuszu. Nie możesz ruszać ani atakować jednostką w turze, w której ją rekrutowano lub przywołano. Przywołane jednostki zachowują swój wcześniejszy poziom, punkty doświadczenia, zdobyte magiczne przedmioty (czasami) i odzyskują wszystkie punkty życia.

en: Alignment
pl: Charakter

en: All game types use the same soldiers, called units. Each unit is identified by Race, Level, and Class. Each unit has strengths and weaknesses, based on their Resistances, current Terrain, and Level. Full details are in the in game help.
pl: We wszystkich typach rozgrywki używani są tacy sami żołnierze określani mianem jednostek. Każdą jednostkę charakteryzują rasa, poziom i klasa. Każda jednostka ma też swoje mocne strony i słabości, które zależą od jej odporności na poszczególne typy ataków, zajmowanego terenu oraz poziomu. Pełne informacje można znaleźć w tabelach jednostek i tabelach rodzajów ruchów.

en: Allows the unit to heal adjacent friendly units at the beginning of each turn.  A unit cared for by this healer may heal up to 4 HP per turn, or stop poison from taking effect for that turn.  A poisoned unit cannot be cured of its poison by a healer, and must seek the care of a village or a unit that can cure.
pl: Jednostka leczy sąsiednie jednostki sojusznicze na początku każdej tury. Jednostka pod opieką tego leczącego odzyska do 4 PŻ na turę lub nie odczuje efektów działania trucizny. Jednostka zatruta nie zostanie uzdrowiona przez leczącego, lecz musi szukać opieki w wiosce lub u uzdrowiciela.

en: Alt+GamingButton X
pl: Alt+przycisk X

en: Alt+GamingButton Y
pl: Alt+przycisk Y

en: Ambush
pl: Zasadzka

en: An important part of succeeding at Battle for Wesnoth is keeping your units healthy. When your units take damage you can heal them by moving them onto villages or next to special healing units (e.g. the Elvish Shaman and White Mage). Some other units you will encounter, such as Trolls, have the ability to heal themselves naturally.
pl: Ważnym czynnikiem sukcesu w Bitwie o Wesnoth jest dbanie o zdrowie jednostek. Gdy jednostka odniesie obrażenia, możesz ją leczyć umieszczając w wiosce lub z pomocą specjalnych jednostek leczących (np. elfickiej szamanki lub białego maga). Inne jednostki, z którymi się zetkniesz podczas gry (na przykład trolle), posiadają naturalną zdolność samoleczenia.

en: Arrow keys
pl: Klawisze strzałek

en: As your troops gain battle experience, they will learn more skills and become stronger. They will also die in battle, so you&#8217;ll need to recruit and recall more when that happens. But choose wisely, for each has strengths and weaknesses a cunning opponent will quickly exploit.
pl: Wraz z doświadczeniem zdobywanym na polu walki, Twoi żołnierze będą zdobywali nowe umiejętności i stawali się coraz potężniejsi. Będą też ginąć w boju, co zmusi Cię do rekrutowania i przywoływania kolejnych jednostek. Wybieraj swoich rekrutów rozważnie! Każdy z nich swoje mocne strony, ale i słabości, które przebiegły przeciwnik skwapliwie wykorzysta.

en: At the beginning (when you probably have no high level units), try to give most kills to a small handful of your units. This will fast-track them to becoming Level 2 units, and they can then shepherd others.
pl: Na początku kampanii, gdy na ogół nie masz jeszcze jednostek wyższych poziomów, postaraj się, by większość zabitych wrogów przypadała małej grupie jednostek. To znacznie przyspieszy ich awans na drugi poziom, a wtedy będą mogły skuteczniej pomagać innym w awansowaniu.

en: At the end of each successful scenario, all your remaining troops are automatically saved. At the start of the next scenario you may recall them in a similar way to recruiting. Recalled troops are often more experienced than recruits and usually a better choice.
pl: Po zakończeniu każdego wygranego scenariusza, lista Twoich żołnierzy jest automatycznie zapisywana. Na początku następnego scenariusza będziesz mieć możliwość ich przywołania, co odbywa się bardzo podobnie, jak rekrutacja. Przywołani żołnierze są często bardziej doświadczeni niż nowi rekruci, więc na ogół korzystniej jest przywoływać, niż rekrutować.

en: At the start of a scenario
pl: Na początku scenariusza

en: At the start of each scenario, your game state is normally saved. If you are defeated, you may load it and try again. Once you have succeeded, you will again be asked to save the next scenario and play that. If you have to stop playing during a scenario, you can save your turn and load it again later. Just remember, a good Battle for Wesnoth player never needs to save during a scenario. However, most beginners tend to do so rather often.
pl: Na początku każdego scenariusza stan gry jest automatycznie zapisywany, dzięki czemu w razie porażki można załadować scenariusz ponownie i spróbować jeszcze raz. Po zwycięstwie również można zapisać następny scenariusz przed jego rozpoczęciem. Jeśli musisz przerwać grę w trakcie scenariusza, możesz zapisać bieżącą turę, by później do niej powrócić. Pamiętaj jednak, że dobry gracz w BoW nigdy nie potrzebuje zapisywać gry w środku scenariusza, choć większość początkujących tak właśnie postępuje.

en: Attach a text label to a terrain hex
pl: Ustaw etykietę tekstową wybranego pola

en: Attack types
pl: Rodzaje ataków

en: Attacking and choosing your targets
pl: Wybór i atakowanie celów

en: Backstab
pl: Cios w plecy

en: Basic Strategy
pl: Podstawy strategii

en: Battle for Wesnoth User&#8217;s Manual
pl: Podręcznik użytkownika Bitwy o Wesnoth

en: Battle for Wesnoth has hundreds of unit types which are characterized by a rich set of statistics. In addition, individual units can have specific <link linkend="traits">traits</link> that make them subtly different from other units of the same type. Finally, campaign designers can add unique units to their campaigns to further expand the options available to players.
pl: W Bitwie o Wesnoth występują setki typów jednostek, z których każdy jest opisany bogatym zestawem parametrów. Dodatkowo poszczególne jednostki mogą mieć indywidualne <link linkend="traits">cechy</link>, dzięki którym nieco się różnią od innych jednostek tego samego typu. Co więcej, projektanci kampanii mogą też dodawać własne jednostki, jeszcze bardziej zwiększając liczbę dostępnych możliwości.

en: Battle for Wesnoth is open-source software, and a thriving community of volunteers cooperates to improve the game. You can create your own custom units, write your own scenarios, and even script full-blown campaigns. User-maintained content is available from an add-on server, and the very best of it is incorporated into Battle for Wesnoth&#8217;s official releases.
pl: Bitwa o Wesnoth jest programem typu open source, a nad ciągłym ulepszaniem gry pracuje entuzjastyczna społeczność ochotników. Każdy może tworzyć własne, nowe jednostki, pisać własne scenariusze, a nawet tworzyć skrypty całych kampanii. Treści zarządzane przez użytkowników można pobierać z serwera dodatków, a najlepsze kampanie i scenariusze są dołączane do oficjalnych wydań Bitwy o Wesnoth.

en: Because of ZOC, an enemy may not slip between two units which are aligned on a north-south or diagonal line and have exactly 1 or 2 hexes between them. By combining these pairs into a long wall or using them in different directions, you can prevent the enemy from reaching a wounded unit behind. He has to defeat the units imposing the ZOC first. If the enemy can barely reach it, even a single unit may shield a small region behind itself.
pl: Z powodu strefy kontroli wróg nie może prześlizgnąć się między dwoma jednostkami, które są ustawione w linii północ-południe lub ukośnie i rozdzielone jednym lub dwoma polami. Łącząc takie pary jednostek w długi mur lub ustawiając je w różnych kierunkach można uniemożliwić przeciwnikowi dotarcie do rannej jednostki znajdującej się na tyłach - musiałby najpierw pokonać jednostki narzucające strefę kontroli. Nawet pojedyncza jednostka może zasłonić pewien obszar za sobą, jeśli znajduje się na skraju zasięgu wroga.

en: Being adjacent to units with the <emphasis>heals</emphasis> ability. The number of hitpoints healed is specified in the unit&#8217;s ability description. This is invariably <emphasis>heals +4</emphasis> or <emphasis>heals +8</emphasis>.
pl: Postój obok jednostki z umiejętnością <emphasis>leczy</emphasis>. Liczba przywracanych punktów życia jest podana jest w opisie zdolności jednostki leczącej: <emphasis>leczy +4</emphasis> lub <emphasis>leczy +8</emphasis>.

en: Below each unit there will normally be a colored ellipses or base. The color identifies its team; in a campaign game, the human-player color is red. The team color will also show up in parts of the unit&#8217;s clothing, or possibly on a shield insignia.
pl: Każda jednostka stoi zwykle na kolorowej podstawce. Kolor identyfikuje drużynę, do której ona należy. W kampanii jednostki gracza zawsze mają kolor czerwony. Kolor drużyny widoczny jest też na elementach ubioru jednostki oraz ewentualnych insygniach.

en: Blue
pl: Niebieska

en: Blue orb
pl: Niebieska kula

en: Build up a great army, gradually training raw recruits into hardened veterans. In later games, recall your toughest warriors and form a deadly host against whom none can stand! Choose units from a large pool of specialists, and hand pick a force with the right strengths to fight well on different terrains against all manner of opposition.
pl: Tworzysz potężną armię, stopniowo szkoląc niedoświadczonych rekrutów na zaprawionych w boju weteranów. W kolejnych bitwach przywołujesz swoich najlepszych wojowników, by zebrać niepowstrzymaną armię, która pokona każdego wroga! Mnogość wyspecjalizowanych jednostek pozwala starannie dobierać wojowników dysponujących umiejętnościami najlepiej pasującymi do terenu i bronią pozwalającą skutecznie razić wrogów.

en: But remember, the aim is to have fun! You may have different tastes than the developers, so do what you enjoy most! If you enjoy loading the saved game every time you make a mistake, looking for the <emphasis>perfect</emphasis> game where you never lose a unit, by all means, go right ahead!
pl: Ale pamiętaj: chodzi o dobrą zabawę! Możesz mieć inne upodobania, niż twórcy gry, więc rób to, co sprawia Ci najwięcej radości! Jeśli lubisz ładować zapisany stan gry za każdym razem, gdy popełnisz błąd, by utrafić w grę <emphasis>doskonałą</emphasis>, w której nie stracisz ani jednej jednostki - nie krępuj się!

en: By lining up many units directly adjacent or with at most 1 hex space between them, you can build up a powerful defensive line. Note that, because Wesnoth uses hexes, a east-to-west "line" is not a straight line but a zig-zag curve. The north south line and the diagonals are the "real" lines.
pl: Ustawiając jednostki bezpośrednio obok siebie lub w odstępach jednego pola można stworzyć solidną linię obrony. Trzeba tu pamiętać, że ponieważ Wesnoth używa heksów (pól sześciokątnych), "linia" biegnąca w osi wschód-zachód nie jest prostą, lecz raczej zygzakiem, natomiast linie północ-południe i ukośne są faktycznie liniami prostymi.

en: Campaign
pl: Kampania

en: Campaigns
pl: Kampanie

en: Campaigns are sequences of battles with a connecting storyline. Typical campaigns have about 10–20 scenarios. The main advantage with campaigns is that they allow you to develop your army. As you complete each scenario, the remaining units at the end are saved for you to use in the next scenario. If you choose not to use a unit at all during a scenario it is carried over to the next, so you don&#8217;t lose units you don&#8217;t use.
pl: Kampanie to ciągi scenariuszy połączonych fabułą. Na typową kampanię składa się 10-20 scenariuszy. Podstawową zaletą kampanii jest możliwość tworzenia własnej armii. Wszystkie jednostki, które przetrwały scenariusz, można znów przywołać w następnym scenariuszu. Nawet jeśli postanowisz nie przywołać jednostki w danym scenariuszu, pozostaje ona dostępna do przywołania w dalszych scenariuszach &#8212; czyli niewykorzystane jednostki nie przepadają.

en: Center on pointer location
pl: Wyśrodkowanie ekranu na kursorze

en: Certain units have special attacks. These are listed below:
pl: Niektóre jednostki mają ataki specjalne. Oto ich lista:

en: Chaotic
pl: Chaotyczny

en: Charge
pl: Szarża

en: Clear messages
pl: Wyczyść komunikaty

en: Clear onscreen labels
pl: Usuń etykiety ekranowe

en: Click here to change default settings.
pl: Kliknij tutaj, aby zmienić ustawienia domyślne.

en: Click this button for a list of major Wesnoth contributors. You will often be able to reach them in real time at irc.freenode.org:6667 on #wesnoth.
pl: Kliknij ten przycisk, aby zobaczyć listę najważniejszych uczestników projektu Wesnoth. Z wieloma z nich można na co dzień skontaktować się na kanale IRC #wesnoth, serwer irc.freenode.org:6667.

en: Click this button to close Wesnoth.
pl: Kliknij ten przycisk, aby zakończyć grę.

en: Click this button to enter the content server where a whole lot of content created by normal users is hosted. Among the things available there are many campaigns, multiplayer eras (defining factions for multiplayer games) and multiplayer maps. With the "Remove Add-ons" button you can remove them again once you do not want them anymore.
pl: Kliknij ten przycisk, aby połączyć się z serwerem zawierającym dodatki tworzone przez miłośników Wesnoth. Dostępne są między innymi liczne kampanie, ery definiujące strony w grach wieloosobowych oraz mapy do rozgrywki wieloosobowej. Przycisk "Usuń dodatki" umożliwia usunięcie dodatków, z których nie chcesz już korzystać.

en: Click this button to load a previously saved game. You will be shown a dialogue listing saved games. Select the game and click Ok to load and continue, or Cancel to return to the Main Menu. If you select a replay game, you can check the Replay check box. The loaded game will make all the moves from the beginning while you watch.
pl: Kliknij ten przycisk, aby załadować wcześniej zapisaną grę. Zostanie wyświetlona lista zapisanych gier. Wybierz odpowiednią grę i kliknij OK, by ją załadować. Możesz też powrócić do menu głównego klikając Anuluj. Jeśli wybierzesz grę z powtórką, możesz zaznaczyć pole wyboru Pokaż powtórkę, co spowoduje odtwarzanie wszystkich ruchów wykonanych od początku tej gry.

en: Click this button to open the integrated in game Help System. It will provide you with information about units and all other gameplay relevant things of the game. Most of those things are mentioned in this manual.
pl: Kliknij ten przycisk, aby otworzyć wbudowany system pomocy gry. Zawiera on informacje o jednostkach i wszelkie inne informacje związane z rozgrywką. Większość z tych informacji można również znaleźć w niniejszej instrukcji.

en: Click this button to play single scenarios against one or more opponents. You can play the games over the internet or at your computer, against computer or human opponents. When you select this button a dialogue will appear and allow you to choose how you want to play the scenario. To learn more, see <link linkend="scenarios">scenarios</link>.
pl: Kliknij ten przycisk, aby rozgrywać pojedyncze scenariusze przeciwko jednemu lub wielu przeciwnikom. Scenariusze można rozgrywać przez Internet lub lokalnie oraz przeciwko komputerowi lub przeciwko innym graczom. Kliknięcie tego przycisku spowoduje wyświetlenie okna dialogowego z możliwością wyboru rodzaju rozgrywki. Więcej informacji przedstawiono w części <link linkend="scenarios">scenariusze</link>.

en: Click this button to read the next little tip from the "Tome of Wesnoth".
pl: Kliknij ten przycisk, by przeczytać kolejną wskazówkę z "Księgi Wesnoth".

en: Click this button to read the previous little tip from the "Tome of Wesnoth".
pl: Kliknij ten przycisk, by przeczytać poprzednią wskazówkę z "Księgi Wesnoth".

en: Click this button to start the Map Editor where you can create custom maps for multiplayer games or for building your own campaign upon.
pl: Kliknij ten przycisk, aby uruchomić Edytor Map. W edytorze można tworzyć własne mapy do gier wieloosobowych lub do scenariuszy własnych kampanii.

en: Click this button, select your language, and click OK to use it, or Cancel to continue with the current language. The first time Wesnoth starts, it defaults to English or your system locale if that can be determined, but once you change it, it will start in that language.
pl: Kliknij ten przycisk, aby wybrać język interfejsu gry. Kliknij OK, by zmienić język, lub Anuluj, by zachować bieżący język. Przy pierwszym uruchomieniu gry ustawiany jest domyślnie język angielski lub język określony w ustawieniach systemowych (jeśli udało się go odczytać). Po zmianie języka będzie używany wybrany język.

en: Clicking on a unit identifies all the places it can move on its current turn by dimming unreachable hexes (pressing the number keys 2–7 will identify the additional hexes that can be reached in that number of turns in a similar manner). While in this mode, moving the cursor over a hex will identify the path your unit will take towards that hex as well as additional information on the defensive bonus of your unit on that hex and, if it will take more than one turn, the number of turns it will take your unit to arrive. If you do not wish to move the unit this mode can be cancelled by selecting a different unit (by clicking on the new unit or using the <literal>n</literal> or <literal>N</literal> keys) or by right-clicking (Command-click on a Mac) anywhere on the map. The <link linkend="orbs">orbs</link> on the top of a unit&#8217;s energy bar provide a quick way to see which of your units have already moved or can move further in the current turn.
pl: Kliknięcie jednostki powoduje, że widoczne stają się miejsca, do których może ona dotrzeć w bieżącej turze &#8212; pola poza jej zasięgiem stają się ciemniejsze (naciskając klawisze 2-7, możesz podświetlić dodatkowe pola, do których jednostka może dotrzeć w danej liczbie tur). W tym trybie umieszczenie kursora nad polem pozwoli poznać ścieżkę, jaką dana jednostka obierze, by dotrzeć do celu, oraz wyświetli dodatkowe informacje o premii do obrony, jaką twoja jednostka ma na danym polu, a jeśli dojście do niego zajmie więcej niż jedną turę &#8212; również liczbę tur potrzebną, by do niego dotrzeć. Jeśli nie chcesz poruszyć tej jednostki, możesz opuścić ten tryb wybierając inną jednostkę (klikając na niej bądź używając klawisza <literal>n</literal> lub <literal>N</literal>), bądź klikając prawym przyciskiem myszy (na Macu klikając z klawiszem Command) gdziekolwiek na mapie. <link linkend="orbs">Kule</link> znajdujące się nad paskiem życia jednostki zapewniają szybki wgląd w pozostałe jednostce możliwości ruchu.

en: Coming from one side, the enemy may attack any single of your units in the line with only 2 of his units at a time. As a rule of thumb, a healthy unit without particular weakness can withstand an attack from two normal enemy units of the same level or lower without getting killed.
pl: Przeciwnik nacierający z jednej strony może w każdej turze zaatakować każdą Twoją jednostkę w linii obrony maksymalnie dwiema swoimi jednostkami. Generalnie można przyjąć, że zdrowa jednostka bez szczególnych słabości może przetrzymać atak dwóch normalnych przeciwników tego samego lub niższego poziomu.

en: Concealment
pl: Ukrywanie

en: Connect to Server
pl: Połącz z serwerem

en: Consider playing the campaign on "Medium" difficulty level, especially if you have prior experience with strategy games. We feel you&#8217;ll find it much more rewarding.
pl: Spróbuj grać w kampanie na "średnim" poziomie trudności, zwłaszcza jeśli masz już doświadczenie w grach strategicznych. Naszym zdaniem zapewni to większą satysfakcję z rozgrywki.

en: Context menu, cancel action
pl: Menu kontekstowe, anuluj działanie

en: Continue interrupted unit move
pl: Kontynuuj przerwany ruch jednostki

en: Controls
pl: Sterowanie

en: Create Unit (Debug!)
pl: Utwórz jednostkę (debugowanie)

en: Credits
pl: Twórcy

en: Ctrl+Space
pl: Ctrl+Spacja

en: Cures
pl: Uzdrawia

en: Current hex type
pl: Typ bieżącego pola

en: Current time or time left (in timed multiplayer games)
pl: Godzina lub pozostały czas (w grach wieloosobowych na czas)

en: Cycle through units that have movement left
pl: Przejdź do następnej jednostki, która nadal może się ruszyć

en: Cycle through units that have movement left, in reverse order
pl: Przejdź do poprzedniej jednostki, która nadal może się ruszyć

en: D-Pad
pl: Pad kierunkowy

en: Dawn
pl: Świt

en: Day (afternoon)
pl: Dzień (popołudnie)

en: Day (morning)
pl: Dzień (poranek)

en: Day-phase
pl: Pora dnia

en: Delete planned action
pl: Usuń zaplanowane działanie

en: Description
pl: Opis

en: Dextrous
pl: Zręczna

en: Dextrous units do 1 more damage for every successful strike in ranged combat.  Dextrous is a trait possessed only by Elves. The Elven people are known for their uncanny grace, and their great facility with the bow. Some, however, are gifted with natural talent that exceeds their brethren. These elves inflict an additional point of damage with each arrow.
pl: Jednostki zwinne zadają o 1 punkt obrażeń więcej każdym trafieniem w walce na odległość. Zwinność jest cechą dostępną wyłącznie dla elfów, które słynną z niezwykłej gracji poruszania sie i umiejętności doskonałego posługiwania się łukiem. Niektóre elfy mają jednak naturalne zdolności przekraczające nawet umiejętności ich pobratymców - każda ich strzała zadaje o jeden punkt obrażeń więcej.

en: Different types of attacks do different amounts of damage, and a certain number of strikes may be made with each weapon. For instance, an Elvish Fighter does 5 points of damage with its sword every time it hits, and can strike 4 blows with the sword in one exchange. This is written as 5–4, meaning 5 damage per hit, and 4 strikes.
pl: Różne rodzaje ataków zadają różne ilości obrażeń, a każdą bronią można zadać odpowiednią liczbę uderzeń. Na przykład elficki wojownik zadaje 5 punktów obrażeń z każdym celnym ciosem swojego miecza, a w odpowiedzi może zadać 5 cięć. W grze zapisuje się to w postaci 5-4, co oznacza 5 punktów obrażeń w razie trafienia i 4 ciosy.

en: Different units have different strengths and weaknesses depending on terrain and who they are attacking; right click on units and select "Unit Description" to learn more.
pl: Różne jednostki mają różne słabości i mocne strony, zależne od terenu i rodzaju atakowanej jednostki. Aby poznać więcej informacji, wystarczy kliknąć dowolną jednostkę prawym przyciskiem myszy i wybrać opcję "Opis jednostki".

en: Do not send wounded units to a sure death. Once a unit loses more than half of its hit points (HP), you should seriously consider retreating it to safety and either station it in a village for healing or give him to the care of a healer (like Elvish Shamans or White Mages). Healers are very useful!
pl: Nie posyłaj rannych jednostek na pewną śmierć. Gdy jednostka straci więcej niż połowę punktów życia (PŻ), trzeba poważnie rozważyć możliwość wycofania jej w bezpieczne miejsce i albo umieścić ją w wiosce, by tam się leczyła, lub oddać ją pod opiekę leczącego (na przykład elfickiej szamanki lub białego maga). Jednostki leczące są bardzo użyteczne!

en: Does not suffer from a negative attack bonus during its unfavorable time of day (Heavy Infantry, Necrophage, Trolls, Walking Corpses).
pl: Ataki tej jednostki nie ulegają osłabieniu podczas niesprzyjającej pory dnia (ciężka piechota, trupojady, trolle, chodzące trupy).

en: Don&#8217;t abuse saved games. Long ago, Wesnoth only allowed saving the game at the end of a scenario. Mid-scenario saving was added as a convenience to use if you had to continue the game another day, or to protect against crashes. We do not recommend loading mid-scenario saved games over and over because your White Mage keeps getting killed. Learn to protect your White Mage instead, and balance risks! That is part of the strategy.
pl: Nie nadużywaj możliwości zapisywania stanu gry. Dawno temu w Wesnoth możliwe było zapisywanie gry tylko na końcu scenariusza. Zapisywanie w trakcie zostało dodane dla wygody, by można było kontynuować grę później i by uchronić się przez ewentualną awarią programu lub systemu. Odradzamy ciągłe wracanie do stanu gry zapisanego w trakcie scenariusza tylko dlatego, że twój biały mag ciągle ginie. Zamiast wciąż ładować grę, naucz się go chronić i lepiej oceniać ryzyko. To właśnie część strategii.

en: Don&#8217;t neglect to earn your leader experience. You need to keep him safe, but if you coddle him too much he will be too low level to survive future scenarios anyway.
pl: Nie zaniedbuj doświadczenia swojego przywódcy. Oczywiście musisz mu zapewnić bezpieczeństwo, ale jeśli będziesz go za bardzo rozpieszczać, może się okazać, że pozostanie na zbyt niskim poziomie, by przetrwać przyszłe bitwy.

en: Don&#8217;t sweat it too much when you lose some units. The campaign was designed to accommodate the player losing some units along the way.
pl: Nie przejmuj się za bardzo traceniem jednostek. Kampanie zostały zaprojektowane z myślą o tym, że gracz będzie w ich toku ponosić straty.

en: Don&#8217;t waste units
pl: Nie marnuj jednostek

en: Down the right of the screen from top to bottom are:
pl: Po prawej stronie ekranu znajdują się (patrząc od góry do dołu):

en: Drain
pl: Wyssanie

en: During the scenario
pl: Podczas scenariusza

en: Dusk
pl: Zmierzch

en: Each side is given some amount of gold to begin with, and receives 2 gold pieces per turn, plus 2 more gold pieces for every village that side controls. In a campaign, starting gold is a minimum amount defined by the scenario, which is typically lower as the difficulty level increases. In addition you often get a percentage of gold to carry over from the last scenario played. The exact percentage depends on the scenario and is usually displayed as part of the scenario objectives.
pl: Każda strona otrzymuje pewną ilość początkową złota, a następnie co turę dostaje 2 sztuki złota plus 2 kolejne sztuki za każdą kontrolowaną wioskę. W kampaniach ilość złota na początku scenariusza to minimalna wartość zdefiniowana dla danego scenariusza, która zazwyczaj maleje wraz ze wzrostem poziomu trudności. Dodatkowo często będziesz zachowywać pewną część złota posiadanego pod koniec poprzedniego scenariusza (zazwyczaj zobaczysz taką informację w celach scenariusza).

en: Each unit also has an upkeep cost. The upkeep cost is generally equal to the level of the unit, unless the unit has the "Loyal" trait (<link linkend="traits">see below</link>). Units that are not initially recruited — i.e. the leader or those that join voluntarily — usually have the Loyal trait. Upkeep is only paid if the total upkeep of a side&#8217;s units is greater than the number of villages that side controls. Upkeep paid is the difference between the number of villages and the upkeep cost.
pl: Każda jednostka ma też określony koszt utrzymania, który zazwyczaj równa się poziomowi jednostki, chyba że ma ona cechę "lojalna" (<link linkend="traits">patrz poniżej</link>). Lojalne są zazwyczaj te jednostki, których nie były rekrutowane, na przykład sam przywódca i jednostki, które dołączyły do Ciebie z własnej woli. Koszty utrzymania są ponoszone jedynie wtedy, gdy łączny koszt utrzymania wszystkich jednostek danej strony przewyższa liczbę wiosek kontrolowanych przez tę stronę. Trzeba wtedy zapłacić różnicę między liczbą wiosek a kosztem utrzymania.

en: Each unit is more or less vulnerable to the different attack types. 6 figures in the unit description show strength and weakness of the unit against the 6 attack types. A positive resistance figure indicates that the unit will suffer less damages from the attack type. A negative resistance figure indicates that the unit is especially vulnerable to this attack type.
pl: Każda jednostka jest mniej lub bardziej podatna na poszczególne typy ataków. Sześć pozycji w opisie jednostki przedstawia mocne i słabe punkty jednostki w obronie przed każdym z sześciu typów ataków. Dodatnia wartość odporności oznacza, że jednostka odniesie o tyle mniej obrażeń w wyniku ataku danego typu. Z kolei negatywna wartość odporności oznacza, że jednostka ma zwiększoną wrażliwość na dany typ ataku.

en: Ellipses, Team Colors, and Hero Icons
pl: Podstawki, kolory drużyn, ikony bohaterów

en: End Turn button
pl: Przycisk Zakończ turę

en: End this player&#8217;s turn
pl: Zakończ turę tego gracza

en: End unit turn and cycle to next unit that has movement left
pl: Zakończ turę jednostki i przejdź do następnej, która może się ruszyć

en: Every unit has a chance of being hit based on the terrain it is in. For instance, units in castles and villages have a lower chance of being hit, and Elves in forest have a low chance of being hit. To see a unit&#8217;s defense rating (i.e. chance not to be hit) in terrain, click on the unit, and then mouse over the terrain you&#8217;re interested in, and the defense rating will be displayed as a percentage value in the status pane, as well as shown over the terrain hex.
pl: Szansa na trafienie dowolnej jednostki zależy od typu terenu jaki ona zajmuje. Na przykład trudniej jest trafić jednostki stacjonujące w zamkach i wioskach, podobnie jak elfy w lasach. Żeby zobaczyć współczynnik obrony jednostki na danym teranie (czyli szansę, że nie zostanie ona trafiona), kliknij jednostkę i przesuń mysz nad teren, który cię interesuje. Współczynnik obrony zostanie wyświetlony jako wartość procentowa na panelu statusu oraz nad wybranym polem.

en: Every unit has an alignment: lawful, neutral, chaotic, or liminal. Alignment affects how units perform at different times of day. Neutral units are unaffected by the time of day. Lawful units do more damage during the day and less at night. Chaotic units do more damage at night and less during the day. Liminal units do less damage during both night and daytime.
pl: Każda jednostka ma określony charakter: praworządny, neutralny, chaotyczny lub półmroczny. Od charakteru jednostki zależy wpływ pory dnia na jej zdolności bojowe. Na jednostki neutralne pora dnia nie ma wpływu. Jednostki praworządne zadają więcej obrażeń za dnia, a mniej nocą, natomiast jednostki chaotyczne odwrotnie: zadają więcej obrażeń nocą, a mniej w świetle dnia. Jednostki półmroczne zadają mniej obrażeń zarówno nocą, jak i za dnia.

en: Every unit of level 1 or higher maintains a zone of control (ZOC) covering all 6 neighboring hexes. This means that once an enemy moves into one of the six neighboring tiles, it is forced to halt and its movement phase ends (only enemies with the rare skirmisher ability ignore this).
pl: Każda jednostka poziomu pierwszego lub wyższego roztacza strefę kontroli, obejmującą wszystkich sześć sąsiadujących pól. Oznacza to, że jeśli wróg przemieści się na jedno z tych pól, zostanie zmuszony do zatrzymania się i straci możliwość dalszego ruchu (strefę kontroli mogą ignorować tylko jednostki z rzadką umiejętnością <emphasis>harcownik</emphasis>).

en: Examples: Drake scales protect them from most of attack types except from piercing weapon and cold weapon. Human Cavalry units are generally well protected except from piercing attacks which are their weak point. Undead are very resistant to blade and piercing weapon but very vulnerable to impact attacks and arcane attacks.
pl: Oto kilka przykładów: Łuski smoków skutecznie chronią je przed większością ataków, z wyjątkiem broni kłującej i zimna. Jednostki ludzkiej kawalerii są ogólnie dość dobrze chronione, z wyjątkiem ataków kłujących, które są ich słabym punktem. Nieumarli są w większości bardzo odporni na ataki kłujące i sieczne, ale też bardzo wrażliwi na uderzenia bronią obuchową i ataki astralne.

en: Execute all actions
pl: Wykonaj wszystkie działania

en: Execute planned action
pl: Wykonaj zaplanowane działanie

en: Exit game, exit menu, cancel message
pl: Opuść grę, opuść menu, anuluj komunikat

en: Experience
pl: Doświadczenie

en: Experience bonuses for killing or fighting enemies of different levels
pl: Premie doświadczenia za pokonanie wrogów lub walkę z przeciwnikami o różnych poziomach

en: Fearless
pl: Nieustraszony

en: Fighting
pl: Walka

en: Finding Your Way
pl: Orientacja

en: First, read the scenario objectives. Sometimes you do not have to kill enemy leaders; instead it is enough that you survive for a certain number of turns, or pick up a particular object.
pl: Zacznij od przeczytania celów scenariusza. Czasami nie trzeba zabijać przywódców wroga, a do zwycięstwa wystarczy przetrwać określoną liczbę tur lub zdobyć pewien przedmiot.

en: Firststrike
pl: Pierwszy cios

en: For example, Horsemen can hold up the line against Orcish Grunts and Troll Whelps very well because they have some resistances against blade and impact. But your Horseman may quite quickly fall to Orcish Archers and Goblin Spearmen.
pl: Na przykład jeźdźcy nieźle utrzymają linię w starciu z siepaczami orków i trollami, ponieważ mają pewną odporność na ataki bronią sieczną i obuchową. Jeśli jednak orkowie zaatakują łucznikami i goblińskimi włócznikami, szeregi jeźdźców mogą się szybko załamać.

en: For example, elves might hold out a forest during a nightly orcish onslaught and advance on sunrise. You may even note that the computer AI actively retreats his orcs during day.
pl: Na przykład elfy mogą się bronić się w lesie podczas nocnego natarcia orków, a zaatakować o wschodzie słońca. Czasem można wręcz zauważyć, że komputerowy przeciwnik chętniej wycofuje swoich orków podczas dnia.

en: For example, you might position your elves just inside of a forest edge so that attacking orcs must stand on grassland while your elves enjoy the high forest defenses.
pl: Można na przykład rozmieścić swoje elfy na krawędzi lasu, by nacierające orki musiały atakować z odsłoniętych równin, a elfy mogły w pełni korzystać z przysługującego im w lasach wysokiego współczynnika obrony.

en: For example: consider a fight between a Lawful and a Chaotic unit when both have a base damage of 12. At dawn and dusk, both will do 12 points of damage if they hit. During Morning or Afternoon, the Lawful unit will do (<literal>12 \* 1.25</literal>) or 15 points, while the Chaotic unit will do (<literal>12 \* 0.75</literal>) or 9 points. During First or Second Watch, the Lawful unit would do 9 points compared to the Chaotic unit&#8217;s 15.
pl: Jako przykład rozważmy starcie między jednostką praworządną i chaotyczną, z których każda zadaje bazowo 12 punktów obrażeń. O świcie i zmierzchu obie będą zadawać 12 punktów obrażeń przy każdym trafieniu. Rankiem i popołudniu jednostka praworządna będzie zadawać (<literal>12 \* 1,25</literal>), czyli 15 punktów obrażeń, a chaotyczna (<literal>12 \* 0,75</literal>), czyli 9 punktów. Z kolei podczas pierwszej i drugiej straży to jednostka praworządna będzie zadawać 9 punktów obrażeń, a chaotyczna 15.

en: For game purposes, the races group into factions; for example, orcs often cooperate with trolls, and elves or dwarves with humans. Some other factions reflect divisions within human society&#8201;&#8212;&#8201;loyalists vs. outlaws, for example. In most campaigns, you will control units drawn a single faction. But sometimes factions make alliances with others, so you may face more than one faction in a scenario.
pl: Na potrzeby rozgrywki można dodatkowo pogrupować rasy według preferowanych sojuszników - na przykład orki i trolle często walczą razem, podobnie jak ludzie i elfy lub krasnoludy. Inne podziały odzwierciedlają wewnętrzne różnice w społeczeństwie ludzi, na przykład lojaliści kontra banici. W większości kampanii będziesz dowodzić jednostkami z jednej grupy, ale ponieważ poszczególne rasy mogą zawiązywać przymierza, nierzadko będziesz stawiać czoła jednostkom z różnych grup.

en: Full map, scaled
pl: Cała mapa, pomniejszona

en: Game Modes
pl: Tryby rozgrywki

en: Game Screen
pl: Ekran gry

en: GamingButton A
pl: Przycisk A

en: GamingButton B
pl: Przycisk B

en: GamingButton X
pl: Przycisk X

en: GamingButton Y
pl: Przycisk Y

en: General controls and hotkeys
pl: Ogólne sterowanie i klawisze skrótów

en: Getting Started
pl: Pierwsze kroki

en: Getting the Most Fun Out of the Game
pl: Jak czerpać najwięcej radości z gry

en: Go to Preferences menu
pl: Do menu Preferencje

en: Gold
pl: Złoto

en: Green
pl: Zielona

en: Green orb
pl: Zielona kula

en: Healers (Elvish Shaman, Elvish Druid, Elvish Shyde, White Mage, Mage of Light, Paladin) heal all wounded units around them, so you can keep units close to the battle without losing them.
pl: Leczący (elfickie szamanki, elfickie druidki, elfickie wróżki, biali magowie, magowie światła i paladyni) leczą wszystkie sąsiadujące z nimi ranne jednostki, więc należy ich utrzymywać blisko pola bitwy, uważając jednak, by ich nie stracić.

en: Healers cannot heal themselves, but see next point.
pl: Leczący nie może leczyć samego siebie, ale patrz następny punkt.

en: Healers do not heal enemy units.
pl: Uzdrowiciele nie leczą jednostek wroga.

en: Healing
pl: Leczenie

en: Heals +4
pl: Leczy +4

en: Heals +8
pl: Leczy +8

en: Healthy
pl: Zdrowy

en: Help
pl: Pomoc

en: Holding Shift
pl: Przytrzymany Shift

en: Host Networked Game
pl: Załóż grę sieciową

en: How do you guard wounded units? They are best guarded by being out of the adversary&#8217;s reach. No enemy can attack them if enemies cannot even come near them. The next section about zone of control (ZOC) shows how to restrict the enemy&#8217;s moves.
pl: Jak chronić ranne jednostki? Najlepszym zabezpieczeniem jest umieszczenie ich poza zasięgiem napastników. Żaden wróg nie zaatakuje jednostki, jeśli nie będzie się mógł do niej zbliżyć. Następna sekcja wyjaśnia, jak używać strefy kontroli do ograniczania ruchów przeciwnika.

en: If an equivalent Neutral unit were fighting, it would always do 12 points of damage regardless of the hour.
pl: Równoważna jednostka o charakterze neutralnym zadawałaby 12 punktów obrażeń, bez względu na porę dnia.

en: If the unit is an ally you do not control
pl: Jednostka sojusznicza, nad którą nie masz kontroli

en: If the upkeep cost is greater than the number of villages+2 then the side starts losing gold, if it is equal, no income is gained or lost.
pl: Jeśli koszt utrzymania wynosi więcej niż liczba wiosek + 2, strona zaczyna tracić złoto, a jeśli jest równy tej wartości - strona nie otrzymuje żadnego przychodu ani nie ponosi kosztów.

en: If you attack with a melee weapon, the enemy you attack will be able to strike back at you with a melee weapon. If you attack with a ranged weapon, the enemy will be able to strike back with a ranged weapon. If an enemy does not have a weapon of the same type as the one you attack with, they will be unable to strike back and do any damage to you in that fight.
pl: Jeśli atakujesz wręcz, twój przeciwnik będzie mógł kontratakować wyłącznie wręcz. Jeśli zaatakujesz na odległość, przeciwnik będzie musiał odpowiedzieć atakiem na odległość. Jeżeli przeciwnik nie posiada broni tego samego typu, jakiego użyłeś do zaatakowania go, nie będzie mógł kontratakować i nie zada ci w tej walce żadnych obrażeń.

en: If you control the unit and it has moved this turn, but could still move further or attack
pl: Jednostka pod Twoją kontrolą, która już się ruszała w tej turze, ale wciąż może ruszyć się dalej lub zaatakować

en: If you control the unit and it hasn&#8217;t moved this turn
pl: Jednostka pod Twoją kontrolą, która w tej turze jeszcze się nie ruszała

en: If you control the unit, but it can no longer move or attack, or the user ended the unit&#8217;s turn
pl: Jednostka pod Twoją kontrolą, która nie może już się ruszyć ani zaatakować, lub jednostka użytkownika, który zakończył turę

en: If you decide to move the selected unit, click on the hex you want to move to and your unit will move towards that space. If you select a destination which is beyond reach in the current turn, the unit will move as far as it can in the current turn and enter <emphasis>goto-mode</emphasis>. In <emphasis>goto-mode</emphasis> your unit will continue moving towards its destination in subsequent turns. You can easily undo goto movements at the beginning of your next turn. You may also change a unit&#8217;s destination by selecting that unit and choosing a new destination or clicking the unit again to cancel the <emphasis>goto</emphasis>.
pl: Jeśli zdecydujesz się przemieścić wybraną jednostkę, kliknij docelowe pole, a przemieści się ona w jego kierunku. Jeśli wybrano cel, do którego nie może ona dotrzeć w bieżącej turze, jednostka przemieści się najdalej jak to możliwe i przejdzie w tryb <emphasis>idź-do</emphasis>. W trybie <emphasis>idź-do</emphasis> jednostka będzie kontynuowała ruch do wyznaczonego celu w kolejnych turach. Możesz z łatwością cofnąć ruchy wykonane w tym trybie na początku kolejnej tury. Możesz też zmienić cel jednostki, zaznaczając ją i wyznaczając nowy, lub anulować rozkaz <emphasis>idź-do</emphasis>, klikając jednostkę ponownie.

en: If you move next to an enemy unit, you may attack it. Click on your unit that is next to an enemy unit, and click on the enemy you want to attack – this will bring up a window that presents further options for the fight. Every unit has one or more weapons it can attack with. Some weapons, such as swords, are melee weapons, and some weapons, such as bows, are ranged weapons.
pl: Stojąc obok jednostki wroga, możesz ją zaatakować. Kliknij swoją jednostkę, a następnie stojącego obok niej wroga, którego chcesz zaatakować &#8212; pojawi się okienko z opcjami walki. Każda jednostka ma jedną lub więcej broni, którymi może atakować. Niektóre bronie, takie jak miecze, służą do walki wręcz, a inne, takie jak łuki, do walki na odległość.

en: If you must load a saved game, we recommend going back to the start of the scenario, so that you choose a new strategy that works, rather than simply finding random numbers that favor you.
pl: Jeśli musisz załadować zapisany stan gry, radzimy rozpocząć scenariusz od początku i raczej spróbować nowej, lepszej strategii, niż czekać na wylosowanie w komputerze szczęśliwych numerków.

en: Illuminates
pl: Oświetla

en: Image
pl: Grafika

en: In general multiplayer games are played against other players via the Internet (you can also run them on your LAN if you have one). All these games are co-ordinated through the Wesnoth multiplayer server. Multiplayer games can take anywhere from 1 hour to 10 hours, depending on how many players there are (and the size of the map). The average time is between 3 to 7 hours. Games can be saved and loaded as many times as you like. So, it&#8217;s possible for some games to last 1 or 2 weeks, even though the play time is only a few hours. You cannot carry over units in multiplayer from one scenario to the next, so building up your army&#8217;s strength is possible only within the scenario.
pl: Gry wieloosobowe są najczęściej rozgrywane przez Internet przeciwko innym graczom (można również grać w sieci lokalnej, jeśli jest dostępna). Koordynacja gier odbywa się za pośrednictwem serwera gry wieloosobowej Wesnoth. Rozegranie gry wieloosobowej może trwać od godziny do 10 godzin, w zależności od liczby graczy i wielkości mapy. Przeciętny czas gry wynosi od 3-7 godzin. Gry wieloosobowe można dowolnie wiele razy zapisywać i ładować, więc ukończenie niektórych gier może trwać tydzień lub dwa, nawet jeśli faktyczna rozgrywka zajęła tylko kilka godzin. Nie ma możliwości przywoływania jednostek z poprzednich scenariuszy, więc rozwijanie siły armii jest możliwe wyłącznie w ramach scenariusza.

en: In particular, use your ranged weapons if the enemy has no ranged attack. The computer&#8217;s default choice only looks for the most damage you can deal, so using it will often result in your units taking more damage than necessary.
pl: W szczególności warto korzystać z ataków na odległość przeciwko wrogom, którzy ich nie posiadają. Domyślny wybór broni proponowany przez komputer uwzględnia wyłącznie maksymalne zadawane obrażenia, co może narażać Twoje jednostki na większe obrażenia, niż jest to konieczne.

en: In the Action menu, you can select "Show Enemy Moves" to highlight all possible hexes your adversary can actually move to. This takes your zone of control into account. Thus you can check that your near death unit, which is behind, indeed cannot be attacked as the enemy cannot move close to it.
pl: Opcja "Pokaż ruchy przeciwników" w menu Działania pokazuje wszystkie pola, na które jednostki przeciwnika mogą się ruszyć. Zakres dostępnych pól uwzględnia wpływ stref kontroli Twoich jednostek. W ten sposób można sprawdzić, czy przeciwnik rzeczywiście nie może się przedostać do wycofanej na tyły ciężko rannej jednostki.

en: In the world of Wesnoth there dwell humans, elves, dwarves, orcs, drakes, saurians, mermen, nagas, and many other races yet more obscure and wondrous. In accursed lands walk undead and ghosts and specters; monsters lurk in its ruins and dungeons.  Each has adapted to particular terrains. Humans inhabit primarily the temperate grasslands. In the hills, mountains and underground caves orcs and dwarves are most at home. In the forests the elves reign supreme. In the oceans and rivers mermen and nagas dominate.
pl: Świat Wesnoth zamieszkują ludzie, elfy, krasnoludy, orki, smoki, jaszczury, mermeni, nagi i wiele innych ras, często jeszcze bardziej niezwykłych. Przeklęte krainy nawiedzają nieumarli, duchy i zjawy, a w ruinach i lochach czyhają potwory. Każda rasa przystosowała się do swojego macierzystego środowiska i terenu. Domeną ludzi są przede wszystkim trawiaste równiny. Góry, wzgórza i jaskinie to środowiska najkorzystniejsze dla orków i krasnoludów. W lasach niepodzielnie królują elfy. Wreszcie w rzekach i oceanach dominują mermeni i nagi.

en: Income
pl: Dochód

en: Intelligent
pl: Inteligentna

en: Intelligent units require 20% less experience than usual to advance (Trolls do not get this trait).  Intelligent units are very useful at the beginning of a campaign as they can advance to higher levels more quickly. Later in campaigns Intelligent is not quite as useful because the After Maximum Level Advancement (AMLA)  is not as significant a change as advancing a level. If you have many <emphasis>maximum level</emphasis> units you may wish to recall units with more useful traits.
pl: Jednostki inteligentne potrzebują o 20% mniej punktów doświadczenia niż pozostałe, by osiągnąć kolejny poziom (cechy tej nie otrzymują trolle). Jednostki inteligentne są szczególnie użyteczne na początku kampanii, ponieważ mogą szybciej awansować. W późniejszych fazach kampanii cecha ta nie jest już tak przydatna, ponieważ awans po ostatnim poziomie (APOP) nie wprowadza tak poważnych zmian, jak przejście na wyższy poziom. Jeśli masz już wiele jednostek na <emphasis>poziomie maksymalnym</emphasis>, warto rozważyć przywoływanie w pierwszej kolejności jednostek o bardziej przydatnych cechach.

en: It usually pays off if you can definitively kill (or almost kill) the faced unit. If you are unsure of finishing off the enemy in one turn, either ensure that your unit can weather the return attacks or decide that you&#8217;re willing to lose that unit. To withstand the enemy&#8217;s strikes next turn, it is often wise to attack at the range that allows the enemy to do least damage to you, rather than choosing the maximum expected damage to the enemy.
pl: Zazwyczaj warto dobić (lub przynajmniej prawie dobić) jednostkę przeciwnika. Jeśli nie ma pewności, czy uda się wroga pokonać w ciągu jednej tury, trzeba albo się upewnić, że atakująca jednostka wytrzyma kontratak przeciwnika, albo zaakceptować ryzyko jej utraty. Aby w następnej turze przetrzymać uderzenie przeciwnika, warto zaatakować z takiego dystansu, na którym przeciwnik zada jak najmniej obrażeń, a niekoniecznie takiego, który daje najsilniejszy atak.

en: Join official Server
pl: Dołącz do oficjalnego serwera

en: Keep in mind that some scenarios take place underground, where it is perpetually night!
pl: Pamiętaj, że niektóre scenariusze rozgrywają się pod ziemią, gdzie zawsze panuje noc!

en: Keep units in packs so the enemy cannot attack from as many sides, and so you can outnumber each enemy unit. Put your units in a line so that the enemy cannot attack any one of your units from more than two sides.
pl: Utrzymuj jednostki w grupach, by ograniczyć liczbę stron narażonych na atak przeciwnika, a przy tym zapewnić sobie przewagę liczebną nad pojedynczymi wrogami. Uformuj linię, żeby przeciwnik nie mógł zaatakować żadnej z Twoich jednostek z więcej niż dwóch stron.

en: Killing all enemy leaders usually gives instant victory.
pl: Zabicie wszystkich wrogich przywódców zazwyczaj zapewnia natychmiastowe zwycięstwo.

en: Language
pl: Język

en: Lawful
pl: Praworządny

en: Leadership
pl: Dowodzenie

en: Left click
pl: Kliknięcie lewym przyciskiem

en: Life and Death — Experience
pl: Życie i śmierć - Doświadczenie

en: Liminal
pl: Półmroczna

en: Lining your troops up also prevents the enemy from surrounding any one of them. For ZOC reasons, a unit with one enemy behind it and one in front is trapped.
pl: Formowanie linii uniemożliwia też przeciwnikowi otoczenie jakiejkolwiek jednostki. Ze względu na wpływ stref kontroli, jednostka znajdująca się bezpośrednio między dwoma jednostkami wroga nie może uciec.

en: Load
pl: Zapisane gry

en: Load game
pl: Wczytaj grę

en: Local Game
pl: Gra lokalna

en: Look at the map: the terrain, the position of your leader and the other leader(s).
pl: Rozejrzyj się po mapie, zwracając uwagę na teren oraz położenie swojego i pozostałych przywódców.

en: Losing units is expected, even advanced units.
pl: Straty jednostek są nieuniknione, nawet jednostek zaawansowanych.

en: Loyal
pl: Lojalna

en: Loyal units don&#8217;t incur upkeep. Most units incur an upkeep cost at the end of every turn, which is equal to their level. Loyal units do not incur this cost.  During campaigns, certain units may opt to join the player&#8217;s forces of their own volition. These units are marked with the Loyal trait. Although they may require payment to be recalled, they never incur any upkeep costs. This can make them invaluable during a long campaign, when gold is in short supply.  This trait is never given to recruited units, so it may be unwise to dismiss such units or to send them to a foolish death.
pl: Lojalne jednostki nie wymagają utrzymania. Większość jednostek wymaga utrzymania i na końcu każdej tury płaci się za nie ilość złota równą ich poziomowi. Lojalne jednostki tego nie wymagają. W trakcie kampanii pewne jednostki mogą z własnej woli zdecydować, by dołączyć do Twoich sił. Będą one lojalne. Ich przywołanie oczywiście nadal kosztuje. Dzięki tej cesze mogą się one okazać szczególnie wartościowe w długich kampaniach, w których brakuje złota. Rekrutowane jednostki nigdy nie otrzymują tej cechy, więc oddalanie lub posyłanie na pewną śmierć lojalnych jednostek jest nierozsądne.

en: Magical
pl: Magiczny

en: Main Menu
pl: Główne menu

en: Maintain a defensive line
pl: Utrzymuj linię obrony

en: Make currently selected unit hold position (end its movement)
pl: Rozkaż wybranej jednostce utrzymać pozycję (kończy jej ruch)

en: Map Editor
pl: Edytor map

en: Marksman
pl: Strzelec wyborowy

en: Mechanical
pl: Mechaniczne

en: Menu button
pl: Przycisk Menu

en: Message another player (in multiplayer)
pl: Wyślij wiadomość do innego gracza (gra wieloosobowa)

en: Message everyone in the game (in multiplayer)
pl: Wyślij wiadomość do wszystkich graczy (gra wieloosobowa)

en: Message your allies (in multiplayer)
pl: Wyślij wiadomość do swoich sojuszników (gra wieloosobowa)

en: Middle click
pl: Kliknięcie środkowym przyciskiem

en: Miscellaneous hotkeys
pl: Różne skróty

en: More general tips
pl: Więcej ogólnych wskazówek

en: Most units exert a Zone of Control which affects the hexes your unit can reach and the path your unit takes. These restrictions are automatically reflected in both the path that is displayed for your unit and the hexes it may move to on the current turn.
pl: Większość jednostek roztacza strefę kontroli, która wpływa na pola, do których Twoje jednostki mogą dotrzeć i po których mogą się poruszać. Ograniczenia te są automatycznie uwzględniane podczas wyświetlania drogi, którą pokona poruszająca się jednostka, jak i pól, do których może dotrzeć w danej turze.

en: Move action down in the queue
pl: Przesuń działanie w dół kolejki

en: Move action down queue
pl: Przesuń działanie w dół kolejki

en: Move action up in the queue
pl: Przesuń działanie w górę kolejki

en: Move action up queue
pl: Przesuń działanie w górę kolejki

en: Move to leader unit
pl: Przesuń do przywódcy

en: Moving
pl: Poruszanie się

en: Moving onto a village that is neutral or owned by an enemy will take ownership of it and end your move for that unit.
pl: Zajęcie wioski, która jest neutralna lub kontrolowana przez wroga, powoduje, że przejmujesz jej własność i kończy ruchy jednostki, która do niej wkroczyła.

en: Multiplayer
pl: Gra z innymi

en: Multiplayer dialog
pl: Okno gry wieloosobowej

en: Multiplayer specific hotkeys
pl: Skróty gry wieloosobowej

en: Multiple healers from different allied sides can heal the same unit and speed up healing.
pl: Kilku leczących z różnych sprzymierzonych stron może jednocześnie leczyć tę samą jednostkę, przyspieszając proces leczenia.

en: Next
pl: Następna

en: Night (first watch)
pl: Noc (pierwsza straż)

en: Night (second watch)
pl: Noc (druga straż)

en: Nightstalk
pl: Skradanie się

en: Note that your units can pass through hexes containing your own troops.
pl: Warto pamiętać, że jednostki mogą przechodzić przez pola zajmowane przez sprzymierzeńców.

en: Often, you will throw several units at a single enemy unit to finish him off, but these were forming your defensive line which is now partly broken. Maybe this doesn&#8217;t matter because you are out of reach of the next enemy unit. Maybe it does because you only managed to weaken a very strong enemy and next turn, he is going to strike back. Perhaps a Horseman can deliver the killing blow.
pl: Często zdarza się, że trzeba posłać kilka jednostek na jednego przeciwnika, by go dobić, ale tym samym przerwać linię obrony, którą one tworzyły. Czasem nie będzie to miało znaczenia, jeśli armia jest poza zasięgiem innych jednostek przeciwnika. Z drugiej jednak strony może to być niebezpieczne, jeśli atak tylko osłabi bardzo silnego wroga, który w następnej turze kontratakuje. Warto wtedy zadać ostateczny cios jeźdźcem.

en: On the top of the energy bar shown next to each unit of yours is an orb. This orb is:
pl: Na górze paska energii znajdującego się przy każdej twojej jednostce znajduje się kula. Oto znaczenia poszczególnych kolorów kul:

en: Option+Space
pl: Option+Spacja

en: Orb
pl: Kula

en: Orbs
pl: Kule

en: Out of the enemy&#8217;s reach
pl: Poza zasięgiem wroga

en: Over the course of a campaign, it is critical that you build up a seasoned force. Later scenarios will assume you have level 2 and 3 units available for recall.
pl: Niezwykle istotne jest budowanie doświadczonej armii w miarę przebiegu kampanii. Późniejsze scenariusze w kampaniach są stworzone przy założeniu, że będziesz mieć możliwość przywoływania jednostek 2 i 3 poziomu.

en: Over the land are scattered villages where you can heal your troops and gather the income required to support your army. You will also have to cross mountains and rivers, push through forests, hills and tundra, and cross open grassland. In each of these areas different creatures have adapted to live there and can travel more easily and fight better when they are in familiar terrain.
pl: W rozrzuconych po całej krainie wioskach można leczyć ranne jednostki i zbierać fundusze na utrzymanie armii. Podczas wypraw przyjdzie Twoim jednostkom przekraczać góry i rzeki, przedzierać się przez niedostępne lasy, przemierzać wzgórza i tundrę oraz maszerować przez bezkresne równiny. Ludy i rasy zamieszkujące każdy z tych terenów są dobrze przystosowane do warunków, w których żyją, dzięki czemu w swoim naturalnym środowisku szybciej podróżują i skuteczniej walczą.

en: Pandora specific controls and hotkeys
pl: Pandora &#8212; sterowanie i klawisze skrótów

en: Pay careful attention to the Objectives pop-up box at the beginning of each scenario. Usually you will achieve victory by killing all enemy leaders, and only be defeated by having your leader killed. But scenarios may have other victory objectives — getting your leader to a designated point, say, or rescuing someone, or solving a puzzle, or holding out against a siege until a certain number of turns have elapsed.
pl: Dokładnie czytaj cele misji, wyświetlane w oknie dialogowym na początku każdego scenariusza. Zwycięstwo wymaga najczęściej zabicia wszystkich przywódców wroga, a porażka następuje w wyniku śmierci Twojego przywódcy. Nierzadko trafiają się jednak scenariusze, w których zwycięstwo wymaga osiągnięcia innych celów, na przykład doprowadzenia przywódcy w określone miejsce, uratowania kogoś, rozwiązania zagadki lub przetrwania w oblężeniu określonej liczby tur.

en: Petrify
pl: Zamiana w kamień

en: Plague
pl: Zaraza

en: Play a sequence of connected scenarios, known as a campaign, against the computer.
pl: Rozegranie przeciwko komputerowi ciągu połączonych scenariuszy, czyli kampanii.

en: Play a single scenario against computer or human opponents.
pl: Jeden scenariusz przeciwko komputerowi lub innym graczom.

en: Playing
pl: Rozgrywka

en: Poison
pl: Trucizna

en: Preface
pl: Wstęp

en: Preferences
pl: Ustawienia

en: Previous
pl: Poprzednia

en: Quick
pl: Szybka

en: Quick units have 1 extra movement point, but 5% less HP than usual.  Quick is the most noticeable trait, particularly in slower moving units such as trolls or heavy infantry. Units with the Quick trait often have greatly increased mobility in rough terrain, which can be important to consider when deploying your forces. Also, Quick units aren&#8217;t quite as tough as units without this trait and are subsequently less good at holding contested positions.
pl: Jednostki szybkie mają o 1 punkt ruchu więcej, ale też 5% mniej PŻ niż pozostałe. Szybkość jest cechą najbardziej widoczną, szczególnie w przypadku jednostek z natury powolnych, takich jak trolle lub ciężka piechota. Jednostki z tą cechą często wykazują się znacznie większą mobilnością w trudnym terenie, co może się okazać ważne na etapie rozlokowywania sił. Należy jednak pamiętać, że jednostki szybkie nie są tak wytrzymałe, jak jednostki pozbawione tej cechy, przez co gorzej nadają się do utrzymywania ważnych pozycji.

en: Quit
pl: Wyjdź

en: Quit game
pl: Opuść grę

en: Recall unit
pl: Przywołaj jednostkę

en: Recalling units
pl: Przywoływanie jednostek

en: Recruit and Recall
pl: Rekrutowanie i przywoływanie

en: Recruit dialog
pl: Okno rekrutacji

en: Recruit unit
pl: Rekrutuj jednostkę

en: Recruiting and Recalling
pl: Rekrutacja i przywoływanie

en: Red
pl: Czerwona

en: Red orb
pl: Czerwone jabłko

en: Redo move
pl: Ponów ruch

en: Refresh Cache
pl: Odśwież pamięć podręczną

en: Regardless of whether you are playing a scenario or a campaign, the basic layout of the game screen is the same. The majority of the screen is filled with a map which shows all of the action that takes place in the game. Around the map are various elements which provide useful information about the game and are described in more detail below.
pl: Układ ekranu gry jest ogólnie taki sam zarówno podczas rozgrywania kampanii, jak i pojedynczych scenariuszy. Większą część ekranu zajmuje mapa, na której ma miejsce faktyczna rozgrywka. Wokół mapy znajduje się szereg elementów przedstawiających użytecznej informacje o grze. Ich opis przedstawiono poniżej.

en: Regenerates
pl: Regeneruje się

en: Regeneration
pl: Regeneracja

en: Remember that Lawful units like humans fight better at daytime, Chaotic units like orcs or undead fight better at night, and Liminal units fight best during the twilight. Ideally you want to first meet the enemy when you are strong and/or he is weak. When the enemy has its strong time, it often pays off to strengthen your lines and hold a favorable defensive position. When its weak time is about to arise, your advance will push forth.
pl: Pamiętaj, że jednostki praworządne (na przykład ludzie) walczą lepiej za dnia, a chaotyczne (na przykład orki lub nieumarli) lepiej spisują się w nocy. Dla jednostek półmrocznych najkorzystniejsze są świt i zmierzch. Idealna pora na pierwsze starcie z przeciwnikiem to taka, gdy Twoje jednostki są silniejsze, a jego jednostki słabsze. W porze sprzyjającej przeciwnikowi często najkorzystniej jest wzmocnić linię obrony i utrzymywać pozycję sprzyjającą obronie. Gdy zbliża się pora osłabiająca wroga, czas wyprowadzić natarcie.

en: Remember, the idea of a game is to have fun! Here are some recommendations from the development team on how to get the most fun out of the game:
pl: Pamiętaj, celem każdej gry jest przede wszystkim dobra zabawa! Oto kilka rad od twórców gry, które pozwolą czerpać jak najwięcej przyjemności z rozgrywki:

en: Rename unit
pl: Przemianuj jednostkę

en: Renowned for their vitality, some dwarves are sturdier than others and can rest heal even when traveling or fighting.  Healthy units have 1 HP plus 1 HP per level more than usual and rest heal the usual 2 HP after each turn regardless.
pl: Wszystkie krasnoludy słyną z witalności, lecz niektóre z nich cechuje wyjątkowa wytrzymałość, pozwalająca odpoczywać nawet w drodze. Zdrowe jednostki mają więcej PŻ niż pozostałe (1 PŻ bazowo plus 1 PŻ za każdy poziom) i odzyskują dodatkowe 2 PŻ po każdej turze, nawet jeśli poruszały lub walczyły.

en: Repeat last recruit
pl: Powtórz ostatnią rekrutację

en: Reset zoom to default
pl: Przywróć domyślne zbliżenie

en: Resilient
pl: Wytrzymała

en: Resilient units have 4 HP plus 1 HP per level more than usual.  Resilient units can be useful at all stages of a campaign, and this is a useful trait for all units. Resilient is often most helpful as a trait when it occurs in a unit that has some combination of low hitpoints, good defense, or high resistances. Resilient units are especially useful for holding strategic positions against opponents.
pl: Jednostki wytrzymałe otrzymują 4 PŻ więcej niż inne jednostki, plus 1 PŻ na każdy poziom. Wytrzymałe jednostki są użyteczne we wszystkich fazach kampanii, a cecha ta jest mile widziana niezależnie od typu jednostki. Wytrzymałość jest szczególne przydatna w przypadku jednostek posiadających kombinację niewielkiej liczby punktów życia, wysokich współczynników obrony lub dużej odporności. Jednostki wytrzymałe bywają nieocenione, gdy przychodzi bronić przed przeciwnikiem pozycji o znaczeniu strategicznym.

en: Resistance
pl: Odporność

en: Right Panel
pl: Prawy panel

en: Right click
pl: Kliknięcie prawym przyciskiem

en: Right-click in an empty castle hex and select Recall to recall units from previous scenarios. Recalling costs 20 pieces of gold per unit. See <link linkend="unit_recall">recalling units</link> for more information.
pl: Kliknij puste pole zamku prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję Przywołaj, by przywołać jednostki z poprzednich scenariuszy. Przywołanie każdej jednostki kosztuje 20 sztuk złota. Więcej informacji znajdziesz w sekcji <link linkend="unit_recall">przywoływanie jednostek</link>.

en: Right-click in an empty castle hex and select Recruit to recruit new units from the list that is presented. The cost to Recruit depends on the unit, but is usually between 10 and 20 gold.
pl: Kliknij puste pole zamku prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję Rekrutuj, by rekrutować nowe jednostki z wyświetlonej listy. Koszt rekrutacji zależy od jednostki, ale zazwyczaj wynosi od 10 do 20 sztuk złota.

en: Rotate your troops
pl: Zmieniaj jednostki liniowe

en: Run AI formula
pl: Wykonaj formułę AI

en: Save and Load
pl: Zapisywanie i wczytywanie

en: Save game
pl: Zapisz grę

en: Scenarios
pl: Scenariusze

en: Scroll
pl: Kółko przewijania

en: Search (find label or unit by name)
pl: Szukaj (wyszukiwanie etykiety lub jednostki według nazwy)

en: Select unit, move unit
pl: Wybierz jednostkę, przesuń jednostkę

en: Set team label
pl: Ustaw etykietę drużyny

en: Shield with your zone of control (ZOC)
pl: Osłaniaj strefą kontroli

en: Shift+Space
pl: Shift+Spacja

en: Show enemy moves (where the enemy can move next turn)
pl: Pokaż ruchy przeciwników (pola, na które wrogowie mogą dotrzeć w następnej turze)

en: Show how far currently selected unit can move in that many turns
pl: Pokaż, jak daleko może dojść wybrana jednostka w ciągu tylu tur

en: Show potential enemy moves, if your units were not on the map
pl: Pokaż potencjalne ruchy przeciwnika, gdyby na mapie nie było twoich jednostek

en: Show scenario objectives
pl: Pokaż cele scenariusza

en: Show statistics
pl: Pokaż statystyki

en: Show status table
pl: Pokaż tabelę statusu

en: Show the description of the currently selected unit
pl: Pokaż opis aktualnie wybranej jednostki

en: Show unit list
pl: Pokaż listę jednostek

en: Skirmisher
pl: Harcownik

en: Slow
pl: Spowolnienie

en: So, the formula for determining the income per turn is
pl: Zatem wzór określający dochód na turę to:

en: Some attacks can inflict poison damage on your unit. When this happens the poisoned unit will take 8 damage each turn until it is cured. Poison can be cured by waiting on a village or being next to a unit with the <emphasis>cures</emphasis> ability. Units with the <emphasis>heals</emphasis> ability can only prevent the poison from causing damage that turn, not cure it. When poison is cured the unit does not gain or lose hitpoints on that turn due to healing/poisoning. A unit can not be healed normally until it is cured of poisoning. Resting is still allowed, although it will not substantially diminish the poison&#8217;s effect.
pl: Niektóre ataki mogą powodować zatrucie atakowanego. Jednostka zatruta traci co turę 8 punktów życia, dopóki nie zostanie uzdrowiona. Zatrucie można usunąć poprzez odpoczynek w wiosce lub postój obok jednostki z umiejętnością <emphasis>uzdrawia</emphasis>. Jednostki z umiejętnością <emphasis>leczy</emphasis> mogą jedynie powstrzymać utratę punktów życia w wyniku działania trucizny, ale nie potrafią usunąć zatrucia. Usunięcie zatrucia powstrzymuje utratę punktów życia, ale w tej samej turze jednostka nie może już odzyskać żadnych punktów życia. Zwykłe leczenie jednostki jest możliwe dopiero po usunięciu zatrucia. Odpoczynek nadal pozwala odzyskać nieco PŻ, ale za mało, by znacząco powstrzymać działanie trucizny.

en: Some campaigns use a star-shaped base to indicate leaders and heroes (units which are somehow special and for example not allowed to die in the course of the scenario); others use a silver crown icon above the energy bar to mark heroes. Still others have no specific hero indicator at all. Which (if any) is used is a stylistic choice left to campaign designers.
pl: Niektóre kampanie używają podstawki w kształcie gwiazdy do wskazywania przywódców i bohaterów (czyli jednostek, które są ważne dla kampanii i najczęściej muszą przeżyć scenariusz), a w innych bohaterowie są wyróżnieni srebrną ikoną korony, wyświetlaną nad paskiem energii. Są też kampanie, w których bohaterowie nie są w żaden sposób wyróżnieni. Wybór sposobu leży w gestii twórców kampanii.

en: Some hotkeys were changed slightly to make better use of the controls provided by the Pandora. If you are using a Pandora, these keys differ from the lists above:
pl: Niektóre skróty zostały nieco zmienione, aby lepiej wykorzystywać elementy sterujące Pandory. Jeśli grasz na Pandorze, następujące klawisze będą się różnić od podanych:

en: Some keys on MacOSX require more than replacing Ctrl by Cmd. Here is a list of those:
pl: Niektóre skróty w systemie Mac OS X wymagają większych zmian niż zamiana klawiszy Ctrl i Cmd:

en: Some other hints about healing:
pl: Inne wskazówki na temat leczenia:

en: Some units are resistant or vulnerable to different kind of attacks. Mounted units are weak vs pierce attacks. Fire and arcane attacks destroy undead. To see how much a unit resists an attack type, right click on the unit, select "Unit Description", then select "Resistance". It will show you how resistant a unit is to different types of attacks.
pl: Różne jednostki są odporne lub wrażliwe na różne rodzaje ataków. Jazda jest słaba w starciu z bronią kłującą. Nieumarłych niszczą ataki ogniem i astralne. Aby zobaczyć, jak odporna jest jednostka na dany typ ataku, kliknij ją prawym przyciskiem myszy i wybierz "Opis jednostki" i znajdź sekcję "Odporności", w której podane są współczynniki odporności jednostki na różne rodzaje ataków.

en: Some units have abilities that either directly affect other units, or have an effect on how the unit interacts with other units. These abilities are listed below:
pl: Niektóre jednostki posiadają zdolności, które bezpośrednio wpływają na inne, albo mają wpływ na jednostki, które wchodzą z nimi w interakcję. Są to:

en: Space
pl: Spacja

en: Special
pl: Specjalna

en: Steadfast
pl: Niezłomny

en: Strategy and Tips
pl: Strategia i wskazówki

en: Striking first is an advantage because it allows you the choice of which units will face off. Take advantage of enemy weakness: e.g. direct your ranged attacks against foes without ranged weapons. Take advantage of weaknesses like Horsemen&#8217;s vulnerability to pierce. But remember that they get to attack back on their turn, so you might have weaknesses the enemy may exploit.
pl: Atakowanie jako pierwszy daje przewagę, ponieważ pozwala korzystnie wybrać cele. Wykorzystaj słabości wroga, na przykład używając ataku na odległość przeciwko jednostkom, które takim atakiem nie dysponują. Skorzystaj też ze słabości w rodzaju niskiej odporności jeźdźców na broń kłującą. Pamiętaj jednak, że w następnej turze przeciwnik może sam zaatakować, więc zwracaj też uwagę na własne słabości, które umożliwią mu skuteczny kontratak.

en: Strong
pl: Silna

en: Strong units do 1 more damage for every successful strike in melee combat, and have 1 more HP.  While useful for any close-combat unit, Strong is most effective for units who have a high number of swings such as the Elvish Fighter. Strong units can be very useful when a tiny bit of extra damage is all that is needed to turn a damaging stroke into a killing blow.
pl: Jednostki silne jednostki zadają o 1 punkt obrażeń więcej przy każdym trafieniu w walce wręcz i mają o 1 więcej PŻ. Choć cecha ta jest użyteczna dla każdej jednostki, to największy wpływ ma w przypadku jednostek, które zadają dużą liczbę ciosów, na przykład u elfickiego wojownika. Silne jednostki mogą być wyjątkowo użyteczne, gdy odrobinę tylko większe obrażenia mogą zadecydować o zadaniu śmiertelnego ciosu.

en: Submerge
pl: Zanurzenie

en: Suppose dead
pl: Uznaj za martwą

en: Swarm
pl: Rój

en: Teleport
pl: Teleportacja

en: The Battle for Wesnoth Help
pl: System pomocy Bitwy o Wesnoth

en: The Battle for Wesnoth is a turn-based strategy game with a fantasy theme.
pl: Bitwa o Wesnoth to turowa gra strategiczna o tematyce fantasy.

en: The Creatures
pl: Stworzenia

en: The Game Screen
pl: Ekran gry

en: The Kingdom of Wesnoth lies in the center of this land. Its borders are the Great River to the north, the Dulatus Hills in the east and south, the edge of the Aethenwood to the southwest, and the Ocean to the west. Elensefar, a once-province of Wesnoth, is bordered by the Great River to the north, a loosely defined line with Wesnoth to the east, the Bay of Pearls to the south, and the ocean to the west.
pl: W centrum tych ziem leży Królestwo Wesnoth. Jego granice są wytyczone przez Wielką Rzekę na północy, Wzgórza Dulatus na wschodzie i południu, skraj Lasu Aethenwood na południowym zachodzie i ocean na zachodzie. Granice Elensefaru, dawnej prowincji Wesnoth, to Wielka Rzeka na północy, Perłowa Zatoka na południu i ocean na zachodzie, natomiast wschodnia granica z Wesnoth jest wytyczona dość umownie.

en: The Northlands is the wild country north of the Great River. Various groups of orcs, dwarves, barbarians and elves populate the region.  To the north and east lies the forest of Lintanir, where the great kingdom of the North-Elves keeps to its own mysterious affairs.
pl: Ziemie Północy to ogólna nazwa dzikich terenów na północ od Wielkiej Rzeki, gdzie można się natknąć na kolonie orków, krasnoludów, barbarzyńców i elfów. Na północnym wschodzie leży Las Lintanir, stanowiący wielkie królestwo tajemniczych Elfów Północy.

en: The World
pl: Świat

en: The basic statistics for a unit include its hit points (HP), the number of movement points it has, and the weapons it can use and the damage they do. In addition, units have other characteristics, such as alignment and special abilities, that are described in more detail below.
pl: Podstawowe statystyki jednostki to punkty życia (PŻ), liczba punktów ruchu oraz używane bronie i obrażenia, które one zadają. Oprócz tego jednostki charakteruzyją jeszcze charakter oraz zdolności specjalne, które zostały szczegółowo opisane poniżej.

en: The campaign is the primary form in which Wesnoth is intended to be played, is probably the most enjoyable, and is the recommended way for new players to learn the game.
pl: Kampanie są w założeniu podstawowym sposobem grania w Wesnoth. Są też najbardziej wciągające i wszystkim nowym graczom radzimy poznawać grę właśnie na kampaniach.

en: The first thing you will probably want to do is recruit your first unit. Press <literal>Ctrl+r</literal> (or right click on an empty castle hex and select "Recruit") and you will be able to recruit a unit from a list of all the units available to you. Each recruit is placed on an empty castle hex. Once you have filled the castle, you cannot recruit any more until units move off. Your opponent&#8217;s commander is similarly placed on its castle keep and will begin by recruiting its troops&#8201;&#8212;&#8201;so don&#8217;t dilly-dally looking at the scenery, there&#8217;s a battle to be won.
pl: Twoją pierwszą czynnością będzie zapewne rekrutowanie pierwszej jednostki. Naciśnij <literal>Ctrl+r</literal> (lub kliknij prawym przyciskiem myszy puste pole zamku i wybierz "Rekrutuj"), aby rekrutować jednostkę wybraną z listy jednostek aktualnie dostępnych. Każdy rekrut zajmuje jedno wolne pole zamku. Gdy zamek zostanie zapełniony, dalsze rekrutowanie będzie możliwe dopiero po odsunięciu jednostek z jego pól. Przywódca Twojego przeciwnika również zaczyna scenariusz w twierdzy i również zacznie od rekrutacji żołnierzy, więc nie marnuj czasu na podziwianie krajobrazu &#8212; najpierw musisz wygrać tę bitwę.

en: The following basic combat principles and tips are intended to help starting off your career as a Wesnothian battle veteran. The minor concrete examples are somewhat tied to the "Heir to the Throne" campaign.
pl: Opisane tu podstawowe zasady walki i wskazówki pozwolą Ci rozpocząć karierę weterana pól bitewnych Wesnoth. Niektóre konkretne przykłady są powiązane z kampanią "Następca tronu".

en: The following table shows the effects of different times of the day on the damage dealt by lawful, chaotic, and liminal units:
pl: Poniższa tabela przedstawia wpływ pory dnia na obrażenia zadawane przez jednostki praworządne, chaotyczne i półmroczne:

en: The known portion of the Great Continent, on which Wesnoth abides, is generally divided into three areas: the Northlands, which are generally lawless; the kingdom of Wesnoth and its occasional principality, Elensefar; and the domain of the Southwest Elves in the Aethenwood and beyond.
pl: Dzieje Wesnoth toczą się na zbadanej części Wielkiego Kontynentu, którą można ogólnie podzielić na trzy regiony: północ, w większości pozbawioną zorganizowanych osad i cywilizacji; królestwo Wesnoth wraz z mniej lub bardziej samodzielnym księstwem Elensefaru; oraz krainę elfów południowego zachodu w lesie Aethenwood i puszczach rozciągających się za nim.

en: The major use for gold is to build your army by recruiting new units or recalling units from previous scenarios in a campaign. Units may be recruited or recalled when the leader is on a keep whose castle has at least one vacant castle hex.
pl: Złoto służy przede wszystkim do tworzenia armii poprzez rekrutację nowych jednostek lub przywoływanie weteranów z poprzednich scenariuszy kampanii. Rekrutowanie i przywoływanie jednostek wymaga, by przywódca znajdował się w twierdzy, a otaczający go zamek miał co najmniej jedno wolne pole.

en: The number of strikes of this attack decreases when the unit is wounded. The number of strikes is proportional to the % of HP/maximum HP the unit has. For example a unit with 3/4 of its maximum HP will get 3/4 of the number of strikes.
pl: Liczba uderzeń wykonywanych przy tym ataku zmniejsza się, gdy jednostka zostanie zraniona. Liczba ataków jest proporcjonalna do stanu zdrowia jednostki. Na przykład jednostka z 3/4 swoich maksymalnych PŻ zadaje 3/4 ciosów.

en: The possible traits for most units are as follows:
pl: Większość jednostek może posiadać następujące cechy:

en: The quicker you win a scenario, the more gold you get; you will get more gold from winning early than from all of the map&#8217;s villages for the rest of the turns.
pl: Im szybciej wygrasz scenariusz, tym więcej otrzymasz złota. Wygrywając wcześniej dostaniesz więcej złota, niż zdołasz zebrać zajmując wszystkie wioski na mapie i czekając do końca limitu tur.

en: The tutorial is a real, but basic, game which teaches you some of the basic controls needed to play the game. Winning or losing is not important here, but learning what to do is. Click the Tutorial button to play. In the Tutorial you are in the role of the prince Konrad or the princess Li&#8217;sar, learning from the Elder Mage Delfador — pay attention or he might turn you into a newt.
pl: Samouczek to prawdziwa, ale uproszczona gra, w której poznasz podstawowe mechanizmy niezbędne do obsługi gry. W tym przypadku nie ma znaczenia, czy zwyciężysz, czy też nie - najważniejsze jest nauczenie się zasad gry. Kliknij przycisk "Samouczek", aby rozpocząć. W Samouczku wcielisz się w rolę młodego księcia Konrada lub księżniczki Li&#8217;sar, a Twoim nauczycielem będzie Wielki Mag Delfador - słuchaj uważnie jego słów, bo zamieni Cię w kijankę.

en: The two "day" and "night" phases are differentiated as Morning, Afternoon and First Watch, Second Watch, by the positions of the sun and moon in the time of day graphic.
pl: Fazy "dnia" i "nocy" składają się odpowiednio z poranka i popołudnia oraz pierwszej straży i drugiej straży. Bieżącą fazę wskazuje pozycja słońca i księżyca na grafice przedstawiającej porę dnia.

en: The unit becomes invisible during night.  Enemy units cannot see this unit at night, except if they have units next to it. Any enemy unit that first discovers this unit immediately loses all its remaining movement.
pl: Nocą jednostka staje się niewidoczna. Jednostki nieprzyjaciela nie mogą zobaczyć tej jednostki nocą, chyba że znajdują się bezpośrednio obok niej. Jednostka wroga, która jako pierwsza zauważy taką jednostkę, natychmiast traci wszystkie pozostałe punkty ruchu.

en: Then, begin to recruit units. Cheap units are useful to soak up the first wave of an enemy&#8217;s attack; advanced units can then be brought in as support. Fast units can be used as scouts, for exploring the map and to quickly conquer villages.
pl: Następnie zacznij rekrutować żołnierzy. Wykorzystaj tanie jednostki do przyjęcia pierwszej fali uderzenia, a potem wprowadź wojska bardziej doświadczone jako wsparcie. Możesz wykorzystać szybkie jednostki jako zwiadowców, którzy rozpoznają mapę i szybko zdobędą wioski.

en: There are also some traits that are assigned only for certain units or only for units of a certain race. These are:
pl: Istnieją też cechy, które mogą zostać przydzielone tylko określonym typom jednostek lub rasom. Są to:

en: There are also some traits that are not assigned randomly.  These traits can either be assigned by the scenario designer or are always assigned based on the unit type:
pl: Istnieją też cechy, które nie są przydzielane losowo. Mogą to być cechy określone przez projektanta scenariusza lub przydzielane wszystkim jednostkom określonego typu:

en: There are several possible options you are provided with when clicking on the "Multiplayer" button:
pl: Po kliknięciu przycisku "Gra z innymi" dostępnych jest kilka opcji:

en: There are two basic ways for a unit to be healed:
pl: Są dwa podstawowe sposoby leczenia jednostek:

en: There are two basic ways to play Battle for Wesnoth:
pl: W Bitwie o Wesnoth istnieją dwa podstawowe tryby rozgrywki:

en: These are the default control keys. Key setup might differ depending on the platform used. For example you will often have to use the command key instead of the control key when you are using MacOSX. You can change most hotkeys to your taste using the Preferences menu.
pl: Podano tu domyślne klawisze sterowania. Konfiguracja klawiszy może być inna w zależności od platformy. Na przykład w systemie Mac OS X klawisz Ctrl często będzie zastępowany klawiszem Command. Większość skrótów można zmieniać stosownie do upodobań w menu Preferencje.

en: This attack always has a 70% chance to hit regardless of the defensive ability of the unit being attacked.
pl: Ten atak ma zawsze 70% szansy na trafienie, niezależnie od zdolności obronnych atakowanego.

en: This attack petrifies the target, turning it to stone. Units that have been petrified may not move or attack.
pl: Ten atak obraca przeciwnika w kamień. Skamieniałe jednostki nie mogą się ruszać ani atakować.

en: This attack poisons the target. Poisoned units lose 8 HP every turn until they are cured or are reduced to 1 HP. Poison can not, of itself, kill a unit.
pl: Ten atak zatruwa cel. Zatrute jednostki tracą 8 PŻ na turę, dopóki nie zostaną uzdrowione albo zostanie im tylko 1 PŻ. Sama trucizna nie może zabić jednostki.

en: This attack slows the target until it ends a turn. Slow halves the damage caused by attacks and the movement cost for a slowed unit is doubled. A unit that is slowed will feature a snail icon in its sidebar information when it is selected.
pl: Ten atak spowalnia cel do końca jego tury. Spowolnienie zmniejsza o połowę obrażenia zadawane przez ataki, a koszt ruchu spowolnionej jednostki jest dwa razy większy. Gdy spowolniona jednostka zostanie wybrana, wśród jej informacji na pasku bocznym będzie wyświetlana ikona ślimaka.

en: This creates a game just running on your computer. You can either use it as hotseat game where everyone plays at the same computers by taking turns in the <emphasis>hotseat</emphasis>. Hotseat games will take about the same time to play as games played over the Internet. Or you can just play a scenario against AI opponents rather than human players. This can be a good way to become familiar with the various maps that are used for multiplayer games before playing against real opponents. It can also be used as a simple way to explore the capabilities of units from the different factions by choosing which faction you will play and which faction your opponents are in these games.  Of course, you can also mix both in one game. That is, play together in a game with a friend against an AI opponent.
pl: Utworzenie gry uruchomionej na komputerze lokalnym. Tak utworzonej gry można używać jako gry wieloosobowej, podczas której wszyscy rozgrywają swoje tury przy jednym komputerze, zamieniając się miejscami przy kolejnych turach. Gry rozgrywane w ten sposób zabierają praktycznie tyle samo czasu, co rozgrywki przez Internet. Inną możliwością jest po prostu rozegranie scenariusza przeciwko komputerowi zamiast gry przeciwko innym graczom. Jest to dobry sposób zapoznania się z różnymi mapami używanymi w rozgrywkach wieloosobowych, zanim zdecydujesz się zagrać z prawdziwymi przeciwnikami. Daje to też możliwość łatwego poznania możliwości jednostek z różnych frakcji, gdy można samodzielnie wybierać frakcje, do których będą należeć jednostki Twoje i przeciwnika. Oczywiście można też połączyć obie metody rozgrywki, czyli wraz z drugim graczem rozegrać scenariusz przeciwko komputerowi.

en: This is for practical reasons: a heavily wounded unit cannot hold back or kill the enemy. During attack and counterattack, it most often will perish. Further, by sending it to its sure death, its gathered experience points (XP) are lost. Recruiting a replacement may be impossible because the leader is not in its keep or because funds are running low. Even if you can recruit a replacement, it is most often far away from the battle front. So don&#8217;t waste your units.
pl: Ma to uzasadnienie czysto praktyczne: ciężko ranna jednostka nie będzie w stanie powstrzymać ani zabić wroga, a podczas ataku i kontrataku zazwyczaj zginie. Co więcej, wraz z jednostką wysłaną na pewną śmierć przepadną punkty doświadczenia (PD), które dotąd zdobyła. Rekrutacja nowej jednostki na miejsce utraconej może być niemożliwa, jeśli przywódca nie przebywa akurat w twierdzy albo jeśli w skarbcu brakuje złota. Poza tym nawet jeśli rekrutacja będzie możliwa, jednostka najczęściej zostanie powołana daleko od linii frontu. Nie marnuj więc jednostek.

en: This option directly connects you to the official server. You will end in the lobby where you can create your games as you wish and where many games are already open and maybe some players already waiting to join in a new match.
pl: Ta opcja umożliwia połączenie się z oficjalnym serwerem. Znajdziesz się w poczekalni, gdzie możesz tworzyć nowe gry wedle własnego uznania. Znajdziesz tam również wiele gier już otwartych, a często również innych graczy czekających na dołączenie do nowej rozgrywki.

en: This option opens a dialog box allowing you to enter the address of the machine to join. In this dialog there also is the button "View List" that does show a list of official servers that can be used as backup if the main server is currently not available.
pl: Ta opcja powoduje wyświetlenie okna dialogowego do wprowadzenia adresu komputera, z którym chcesz się połączyć. Kliknięcie przycisku "Pokaż listę" spowoduje wyświetlenie listy zapasowych serwerów oficjalnych, z których można korzystać w przypadku niedostępności serwera głównego.

en: This unit always strikes first with this attack, even if they are defending.
pl: Jednostka zawsze uderza jako pierwsza, nawet gdy się broni.

en: This unit can hide in deep water, and remain undetected by its enemies.  Enemy units cannot see this unit while it is in deep water, except if they have units next to it. Any enemy unit that first discovers this unit immediately loses all its remaining movement.
pl: Jednostka może ukryć się w głębokiej wodzie, pozostając niezauważoną przez wrogów. Jednostki nieprzyjaciela nie mogą zobaczyć ani zaatakować tej jednostki, gdy znajduje się ona w głębokiej wodzie, chyba że znajdują się bezpośrednio obok niej. Jednostka wroga, która jako pierwsza zauważy taką jednostkę, natychmiast traci wszystkie pozostałe punkty ruchu.

en: This unit can hide in forest, and remain undetected by its enemies.  Enemy units cannot see this unit while it is in forest, except if they have units next to it. Any enemy unit that first discovers this unit immediately loses all its remaining movement.
pl: Jednostka potrafi ukrywać się w lesie i pozostawać niewidoczną dla wrogów. Jednostki nieprzyjaciela nie mogą zobaczyć tej jednostki w lesie, chyba że znajdują się bezpośrednio obok niej. Jednostka wroga, która jako pierwsza zauważy taką jednostkę, natychmiast traci wszystkie pozostałe punkty ruchu.

en: This unit can hide in villages (with the exception of water villages), and remain undetected by its enemies, except by those standing next to it.  Enemy units can not see this unit while it is in a village, except if they have units next to it. Any enemy unit that first discovers this unit immediately loses all its remaining movement.
pl: Jednostka potrafi się ukrywać w wioskach (z wyjątkiem wiosek wodnych), gdzie jest niewidoczna dla wrogów, z wyjątkiem jednostek z nią sąsiadujących. Gdy jednostka znajduje się w wiosce, jednostki nieprzyjaciela nie widzą jej, dopóki nie znajdą się na polu z nią sąsiadującym. Jednostka wroga, która jako pierwsza zauważy taką jednostkę, natychmiast traci wszystkie pozostałe punkty ruchu.

en: This unit can lead friendly units that are next to it, making them fight better.  Adjacent friendly units of lower level will do more damage in battle.  When a unit adjacent to, of a lower level than, and on the same side as a unit with Leadership engages in combat, its attacks do 25% more damage times the difference in their levels.
pl: Jednostka może prowadzić do boju sąsiednie oddziały, sprawiając, że będą lepiej walczyć. Sąsiadujące przyjazne jednostki niższego poziomu będą zadawały większe obrażenia w walce. Ataki sąsiadującej przyjaznej jednostki niższego poziomu zadają 25% więcej obrażeń na każdą różnicę poziomów między jednostką a dowódcą.

en: This unit combines herbal remedies with magic to heal units more quickly than is normally possible on the battlefield.  A unit cared for by this healer may heal up to 8 HP per turn, or stop poison from taking effect for that turn.  A poisoned unit cannot be cured of its poison by a healer, and must seek the care of a village or a unit that can cure.
pl: Jednostka łączy leki ziołowe z magią, by leczyć jednostki szybciej i lepiej niż jest to zwykle możliwe w warunkach polowych. Jednostka pod opieką tego leczącego odzyska do 4 PŻ na turę lub nie odczuje efektów działania trucizny. Jednostka zatruta nie zostanie uzdrowiona przez leczącego, lecz musi szukać opieki w wiosce lub u uzdrowiciela.

en: This unit drains health from living units, healing itself for half the amount of damage it deals (rounded down).
pl: Jednostka wysysa zdrowie z żywych przeciwników, uzdrawiając się o połowę zadanych obrażeń (zaokrąglając w dół).

en: This unit illuminates the surrounding area, making lawful units fight better, and chaotic units fight worse.  Any units adjacent to this unit will fight as if it were dusk when it is night, and as if it were day when it is dusk.
pl: Jednostka oświetla otaczający ją obszar, sprawiając, że praworządne jednostki walczą lepiej, a chaotyczne gorzej. Jednostki w jej sąsiedztwie będą nocą walczyły jak o zmroku, a o zmroku jak za dnia.

en: This unit is skilled in moving past enemies quickly, and ignores all enemy Zones of Control.
pl: Jednostka potrafi szybko omijać wrogów, ignorując ich strefy kontroli.

en: This unit may teleport between any two friendly villages using one of its moves.
pl: Jednostka może teleportować się między przyjaznymi wioskami, zużywając przy tym jeden punkt ruchu.

en: This unit will heal itself 8HP per turn. If it is poisoned, it will remove the poison instead of healing.
pl: Jednostka odzyskuje 8 PŻ na turę. Jeśli jest zatruta, usunie zatrucie zamiast się leczyć.

en: This unit&#8217;s resistances are doubled, up to a maximum of 50%, when defending. Vulnerabilities are not affected.
pl: Podczas obrony odporności tej jednostki zostają podwojone, maksymalnie do 50%. Jej słabości pozostają bez zmian.

en: This will be your name on the multiplayer server. If you have an account on the <ulink url="http://www.wesnoth.org/forum">Wesnoth forums</ulink>, you may use the same username and password for joining the official server. A password box will pop up if a password is required for the current username. You cannot use a registered name without the password.
pl: To będzie Twoja nazwa gracza na serwerze rozgrywki wieloosobowej. Jeśli masz konto na <ulink url="http://www.wesnoth.org/forum">forum Wesnoth</ulink>, możesz używać swojej nazwy użytkownika i hasła z forum, by logować się na oficjalnym serwerze gry. Jeśli użycie bieżącej nazwy użytkownika wymaga podania hasła, zostanie wyświetlone okno do wprowadzenia hasła. Nie można grać pod zarejestrowaną nazwą bez podania hasła.

en: Time of Day
pl: Pora dnia

en: Time of day indicator
pl: Wskaźnik pory dnia

en: Time of day really matters:
pl: Pora dnia ma ogromne znaczenie:

en: Time of the day and damage
pl: Pora dnia i obrażenia

en: To be able to start a multiplayer game without using an external multiplayer server, you have to start the server, which is usually named <emphasis>wesnothd</emphasis>, yourself. This program is automatically started in the background when selecting this option. It will be stopped, once all players left the server.  Other players need to be able to connect to your port 15000 using TCP to play with you on your server. If you are behind a firewall, you will probably need to change your firewall settings to allow incoming connections to port 15000, and tell your firewall to forward such traffic to the machine hosting the game. You should not need to make firewall changes to join games hosted on a public server or by someone else.
pl: Założenie własnej gry wieloosobowej bez korzystania z zewnętrznego serwera rozgrywki wymaga samodzielnego lokalnego uruchomienia programu serwera, który nazywa się najczęściej <emphasis>wesnothd</emphasis>. Wybranie tej opcji spowoduje automatyczne uruchomienie programu w tle. Serwer zostanie wyłączony, gdy opuszczą go wszyscy gracze. Aby inni gracze mogli się dołączyć do rozgrywki na Twoim serwerze, muszą mieć możliwość nawiązania połączenia z portem TCP 15000 Twojego komputera. Jeśli komputer znajduje się za zaporą sieciową, prawdopodobnie będzie konieczna zmiana ustawień zapory tak, by przyjmowała ona połączenia przychodzące na port 15000 i przekierowywała je do maszyny, na której jest udostępniona gra. Dołączanie do gier założonych na serwerach publicznych lub komputerach innych użytkowników nie powinno wymagać zmiany ustawień zapory.

en: Toggle accelerated game mode
pl: Przełącz tryb przyspieszony

en: Toggle between accelerated and normal game mode while pressed (temporary!)
pl: Gdy wciśnięty, przełącza między grą przyspieszoną a zwykłą (tymczasowe)

en: Toggle ellipses
pl: Przełącz elipsy

en: Toggle full screen/windowed mode
pl: Przełącz między pełnym ekranem a oknem

en: Toggle grid
pl: Przełącz siatkę

en: Toggle muting of game sounds
pl: Przełącz wyciszenie dźwięków w grze

en: Toggle planning mode
pl: Przełącz tryb planowania

en: Top Panel
pl: Górnym Panelu

en: Traits
pl: Cechy

en: Trolls and Woses cannot regenerate other units.
pl: Trolle i drzewce nie mogą regenerować innych jednostek.

en: Trolls and Woses cure themselves from poison as a village does.
pl: Trolle i drzewce samo uzdrawiają się z trucizny, co daje taki sam efekt, jak pobyt w wiosce.

en: Trolls and Woses have the ability to heal themselves naturally through regeneration. They will heal 8 points each turn if they are injured. Note that because all units may only heal a maximum of 8 points per turn, Trolls and Woses gain no additional benefit from being on a village or next to a healing unit.
pl: Trolle i drzewce potrafią same odzyskiwać punkty życia dzięki naturalnej zdolności regeneracji. Jeśli zostały ranne, odzyskują 8 punktów życia na turę. Należy pamiętać, że ponieważ każda jednostka może odzyskać maksymalnie 8 punktów życia na turę, trolle i drzewce nie odnoszą żadnej korzyści z przebywania w wiosce lub w sąsiedztwie jednostki leczącej.

en: Try to capture and keep control of as many villages as possible to keep the gold coming in.
pl: Staraj się zdobyć i utrzymać jak najwięcej wiosek, by złoto cały czas wpływało do skarbca.

en: Try to position your troops so that they are attacking from a hex with high defense against an enemy in a hex with low terrain. That way, the enemy&#8217;s counterstrikes will be less likely to do damage.
pl: Staraj się tak ustawiać swoich żołnierzy, by atakowali z pola o wysokim współczynniku obrony, uderzając na wroga znajdującego się na terenie o gorszej obronie. Dzięki temu będzie mniejsza szansa, że kontratak przeciwnika sięgnie celu.

en: Turn
pl: Tura

en: Turn counter (current turn/maximum number of turns)
pl: Licznik tur (bieżąca tura/maksymalna liczba tur)

en: Tutorial
pl: Samouczek

en: Undead
pl: Nieumarli

en: Undead units are immune to poison, also drain and plague doesn&#8217;t work on them.  Undead units generally have <emphasis>Undead</emphasis> as their only trait. Since Undead units are the bodies of the dead, risen to fight again, poison has no effect upon them. This can make them invaluable in dealing with foes who use poison in conjunction with their attacks.
pl: Nieumarłe jednostki są odporne na truciznę, wysysanie i zarazę. <emphasis>Nieumarła</emphasis> to, generalnie rzecz biorąc, jedyna cecha jednostek nieumarłych. Jako że są to ciała umarłych, które powróciły, by walczyć, nie działa na nie trucizna. Dzięki temu są szczególnie wartościowe w starciu z przeciwnikami, którzy używają trucizny w swoich atakach.

en: Underground
pl: Podziemia

en: Undo last move (only deterministic moves can be undone)
pl: Cofnij ostatni ruch (można cofać wyłącznie ruchy o deterministycznym wyniku)

en: Unfortunately, your line often has to bend to form a wedge or to fit the terrain. At these corner points, 3 enemy units may attack. This also happens at the ends of a line if the line is too short. Use units with high hit point on proper terrain or with proper resistances to hold these weak points. These are the most likely to be killed, so use units with no or few experience points (XP) for this purpose.
pl: Niestety linie obrony często muszą zmieniać kierunek, by uformować klin lub dopasować się do ukształtowania terenu. Jednostki znajdujące się w punktach narożnych są narażone na atak z trzech stron naraz. To samo dotyczy końców linii obrony, jeśli jest ona zbyt krótka. Te kluczowe punkty należy bronić jednostkami z dużą liczbą punktów życia, ustawionymi na korzystnym terenie lub posiadającymi korzystne odporności. Ponieważ są to jednostki najbardziej narażone na śmierć, należy na takie pozycje wybierać jednostki o jak najniższej liczbie punktów doświadczenia (PD).

en: Unit Specialties
pl: Specjalności jednostek

en: Unit and turn specific hotkeys
pl: Skróty jednostek i tur

en: Unit profile for last selected unit
pl: Profil ostatnio wybranej jednostki

en: Units
pl: Jednostki

en: Units are awarded experience for fighting. After obtaining enough experience, they will advance a level and become more powerful. The amount of experience gained depends on the level of the enemy unit and the outcome of the battle: if a unit kills its opponent, it receives 8 experience points per level of the enemy (4 if the enemy is level 0), while units that survive a battle without killing their opponents are awarded 1 experience point per level of the enemy. In other words:
pl: Jednostki otrzymują w walce doświadczenie. Po otrzymaniu odpowiedniej liczby punktów doświadczenia awansują i stają się silniejsze. Ilość zdobywanego doświadczenia zależy od poziomu przeciwnika i wyniku starcia: jeśli jednostka pokona przeciwnika, otrzymuje 8 punktów doświadczenia za każdy jego poziom (4, jeśli przeciwnik miał poziom 0), zaś jednostka, która przetrwa starcie nie zabijając przeciwnika, otrzymuje 1 punkt doświadczenia za każdy poziom przeciwnika. Innymi słowy:

en: Units have traits which reflect aspects of their character. Traits are assigned randomly to units when they are created. Most units receive two traits.
pl: Jednostki mają też cechy indywidualne, które są przydzielane losowo podczas tworzenia jednostki. Większość jednostek otrzymuje dwie cechy.

en: Update shroud now
pl: Odsłoń całun teraz

en: Upkeep
pl: Utrzymanie

en: Use the terrain
pl: Wykorzystuj teren

en: Use your healers in pairs, so they can heal each other if needed.
pl: Dobrze jest używać leczących parami, dzięki czemu mogą w razie potrzeby leczyć siebie nawzajem.

en: Using the best attack type against enemy units will substantially increase your chances of killing them.
pl: Używanie najskuteczniejszego typu ataku przeciwko wrogim jednostkom znacznie zwiększa szanse ich pokonania.

en: Usually the ellipse will be a solid disk. On level 0 units, you will see an ellipse that has broken lines. This indicates that the unit has no Zone of Control.
pl: Zazwyczaj podstawka wygląda jak okrąg o linii ciągłej, choć z powodu perspektywy wygląda jak elipsa. Czasami zauważysz (zazwyczaj w przypadku jednostek na poziomie 0), że okrąg jest przerywany - oznacza to, że jednostka nie roztacza wokół siebie strefy kontroli.

en: Victory and Defeat
pl: Zwycięstwo i porażka

en: View chat log
pl: Pokaż zapis rozmów

en: Villages (your villages/total number of villages)
pl: Wioski (Twoje wioski/wszystkie wioski)

en: Waiting in a village. The unit will heal 8 hitpoints every turn.
pl: Odpoczynek w wiosce. Jednostka będzie się co turę leczyć za 8 PŻ.

en: Wesnoth has many different sagas waiting to be played out. You can battle orcs, undead, and bandits on the marches of the Kingdom of Wesnoth; fight alongside dragons in the lofty peaks, elves in the green reaches of the Aethenwood, dwarves in the great halls of Knalga, or even merfolk in the Bay of Pearls. You can fight to regain the throne of Wesnoth, or use your dread power over the Undead to dominate the land of mortals, or lead your glorious Orcish tribe to victory against the humans who dared despoil your lands.
pl: W krainie Wesnoth czeka na rozegranie wiele najróżniejszych przygód. Walcz z orkami, nieumarłymi i bandytami na kresach Królestwa Wesnoth. Stań do boju ramię w ramię ze smokami na niebotycznych graniach, z elfami w zielonych ostępach lasu Aethenwood, z krasnoludami w podziemnych komnatach Knalgi czy nawet z ludźmi morza w Perłowej Zatoce. Możesz walczyć o odzyskanie tronu Wesnoth, zapanować nad krainami śmiertelników z pomocą powołanej do życia siłami nekromancji armii nieumarłych lub poprowadzić zastępy orków do zwycięstwa nad ludźmi, którzy ośmielili się zagarnąć Twoje ziemie.

en: Wesnoth was primarily designed to play campaigns. Campaigns are a series of connected scenarios. Click this button to start a new campaign. You will be presented with a list of campaigns available on your computer (more can be downloaded if you wish). Select your campaign and click OK to start or Cancel to quit. Each campaign has a difficulty level: easy, medium (normal), and hard. We recommend medium as this level is challenging, but not difficult. You may not change the difficulty during the campaign. In case you have serious problems fighting your way through easy difficulty, the guide about <link linkend="basic_strategy">Basic Strategy</link> will surely help you. Once you have selected the difficulty, you will start with the first scenario of the campaign.
pl: Bitwa o Wesnoth powstała przede wszystkim z myślą o rozgrywaniu kampanii. Kampania to zestaw scenariuszy połączonych fabułą. Kliknij ten przycisk, by rozpocząć nową kampanię. Zostanie wyświetlona lista kampanii aktualnie dostępnych na komputerze (jeśli sobie życzysz, możesz pobrać dodatkowe kampanie z naszego serwera). Wybierz kampanię i kliknij OK, by rozpocząć, lub kliknij Anuluj. Każda kampania ma kilka poziomów trudności, najczęściej łatwy, średni (normalny) i trudny. Zalecamy grę na poziomie średnim, gdyż na ogół stanowi on wyzwanie, ale nie jest niemożliwie trudny. Podczas kampanii nie można zmieniać poziomu trudności. Jeśli nawet na poziomie łatwym masz poważne trudności z rozgrywaniem kampanii, zapoznaj się z cennymi wskazówkami w przewodniku po <link linkend="basic_strategy">podstawach strategii</link>. Po wybraniu poziomu trudności zostanie rozpoczęty pierwszy scenariusz kampanii.

en: When Wesnoth first starts it displays an initial background and a column of buttons called the Main Menu. The buttons only work with a mouse. For the impatient, we recommend you: click the "Language" button to set your language; then click the "Tutorial" button to run the tutorial; and then play the campaign, "A Tale of Two Brothers" by clicking the "Campaign" button and selecting it from the list provided.
pl: Po uruchomieniu gry wyświetlany jest ekran początkowy i kolumna przycisków - główne menu. Przyciski można obsługiwać wyłącznie myszą. Jeśli nie masz cierpliwości do czytania reszty instrukcji, kliknij na początek przycisk "Język", by ustawić język gry (jeśli to konieczne), a następnie kliknij "Samouczek", by włączyć samouczek. Potem możesz zagrać w krótką kampanię "Opowieść o dwóch braciach" - kliknij przycisk "Kampania" i wybierz tę kampanię z listy.

en: When a unit in the front line is heavily damaged you can move him safely behind your defensive line. To hold up the line, you will most likely have to replace him with a reserve, so hold a couple of units in back of the front line. If you have healers, damaged units in the second line will quickly recover.
pl: Jeśli jednostka frontowa odniesie poważne obrażenia, można ją bezpiecznie odsunąć za linię obrony. Aby utrzymać linię trzeba będzie na ogół wycofaną jednostkę zastąpić jednostką rezerwową, więc warto utrzymywać kilka jednostek w drugiej linii. Jeśli w armii są leczący, ranne jednostki w drugiej linii szybko wrócą do zdrowia.

en: When a unit is killed by a Plague attack, that unit is replaced with a Walking Corpse on the same side as the unit with the Plague attack. This doesn&#8217;t work on Undead or units in villages.
pl: Jednostka zabita atakiem z zarazą zostaje zastąpiona chodzącym trupem stojącym po tej samej stronie, co jednostka atakująca. Zaraza nie działa na nieumarłych ani jednostki w wioskach.

en: When used offensively, this attack always has at least a 60% chance to hit.
pl: Gdy ten atak jest używany ofensywnie, ma zawsze co najmniej 60% szansy na trafienie.

en: When used offensively, this attack deals double damage if there is an enemy of the target on the opposite side of the target, and that unit is not incapacitated (e.g. petrified).
pl: Atak ciosem w plecy wyrządza podwójne obrażenia, jeśli po drugiej stronie atakowanego znajduje się wroga mu jednostka, która jest w pełni sprawna (czyli nie jest np. zamieniona w kamień).

en: When used offensively, this attack deals double damage to the target. It also causes this unit to take double damage from the target&#8217;s counterattack.
pl: Atak szarżą zadaje podwójne obrażenia przeciwnikowi, ale również sprawia, że jego kontratak zadaje podwójne obrażenia.

en: When you first start a scenario or campaign you will only have a few units on the map. One of these will be your commander (identified by a little golden crown icon). Your commander is usually placed in a castle on a special hex called a keep. Whenever your commander is on a keep (not only your own, but also the keep of any enemy castles you capture) and you have enough gold, you can recruit units for your army. In later scenarios you can recall experienced units that survived earlier scenarios. From here, you can start to build your army to conquer the enemy.
pl: Rozpoczynając scenariusz lub kampanię będziesz mieć na mapie tylko kilka jednostek. Jedną z nich będzie dowódca, którego można poznać po małej ikonie złotej korony. Dowódca będzie się najczęściej znajdować w zamku, na specjalnym polu zwanym twierdzą. Gdy dowódca znajduje się w twierdzy (może to dowolna twierdza, również w zdobytym zamku wroga) i masz dostatecznie dużo złota, możesz rekrutować jednostki do swojej armii. W kolejnych scenariuszach będziesz mieć możliwość przywoływania doświadczonych jednostek, które przetrwały wcześniejsze scenariusze. W ten sposób możesz rozpocząć budowę armii, która zniszczy przeciwnika.

en: When you have a White Mage (advances from Mage) or Druid (advances from Shaman), put it in the middle of a circle of units to heal them as they move across the map (Shamans can do this too, but not as well).
pl: Jeśli posiadasz białego maga (na którego awansuje mag) lub druidkę (awansuje na nią szamanka), umieść ich w kręgu jednostek, by jednocześnie leczyć cały oddział podczas marszu (również szamanki mogą to robić, ale z mniejszą skutecznością).

en: When you win a scenario, the map will gray over and the <emphasis>End Turn</emphasis> button will change to <emphasis>End Scenario</emphasis>. You can now do things like changing your save options or (if you are in a multiplayer game)  chatting with other players before pressing that button to advance.
pl: Po wygranym scenariuszu mapa staje się nieaktywna (jest wyświetlana na szaro), a przycisk <emphasis>Zakończ turę</emphasis> zmienia się na <emphasis>Kończ scenariusz</emphasis>. W tym stanie gry można zmienić opcje zapisu lub (w przypadku gier wieloosobowych) porozmawiać z innymi graczami, a następnie nacisnąć przycisk, by przejść dalej.

en: When your armies meet, you may want to try to be the first to attack. So try to end your move out of striking range of the enemy army. He cannot attack but most likely will close into your striking range.
pl: Jeśli chcesz w walnej bitwie zaatakować jako pierwszy, postaraj się zakończyć swój ruch poza zasięgiem ataku wrogiej armii. Przeciwnik nie będzie mógł zaatakować, ale najprawdopodobniej zbliży się na odległość umożliwiającą atak Twoim jednostkom.

en: Whether used offensively or defensively, this attack presses the engagement until one of the combatants is slain, or 30 rounds of attacks have occurred.
pl: Ten typ ataku powoduje trwanie walki aż do śmierci jednego z uczestników lub wymiany 30 ciosów, i to zarówno podczas ataku, jak i obrony.

en: Whiteboard specific hotkeys
pl: Skróty planowania

en: Winning a scenario
pl: Wygrywanie scenariusza

en: Yellow
pl: Żółta

en: Yellow orb
pl: Żółta nula

en: You can also reach servers hosted by any other player with this menu option.  So if you got a server running in your local network, just enter the address and port number (default: 15000). If you for example want to connect to a server running on the machine with the address 192.168.0.10 and the default port, you would enter this in the dialog: 192.168.0.10:15000
pl: Ta opcja menu umożliwia też łączenie się z serwerami udostępnianymi przez innych graczy w sieci. Jeśli więc chcesz połączyć się z serwerem uruchomionym w sieci lokalnej, wpisz jego adres i numer portu (domyślnie: 15000). Na przykład aby połączyć się z serwerem uruchomionym na maszynie o adresie 192.168.0.10 i domyślnym porcie, wpisz w oknie dialogowym: 192.168.0.10:15000

en: You can cause damage to enemies with advanced units and then finish them with lower level units — to give them more experience (and finally make them advance to next level).
pl: Warto zadawać wrogom obrażenia za pomocą jednostek wyższego poziomu, a dobijać ich jednostkami niższego poziomu, które dzięki temu zdobędą więcej doświadczenia, a w końcu awansują.

en: You can obtain additional information, including the chance that the attacker and defender will be killed, by clicking on the "Damage Calculations" button in the fight window.
pl: Możesz uzyskać dodatkowe informacje, łącznie z szansą na śmierć atakującego i obrońcy, klikając przycisk "Wyliczenia obrażeń" w oknie walki.

en: You can use lower level units as cannon fodder, to slow down enemy. E.g. you can use them to block enemies reaching your important units.
pl: Jednostki niskiego poziomu mogą posłużyć jako mięso armatnie, by spowolnić natarcie wroga - można ich na przykład używać do zablokowania wrogowi dostępu do istotniejszych jednostek.

en: You will be able to select from among over two hundred unit types (infantry, cavalry, archers, and mages are just the beginning) and fight actions ranging from small-unit ambushes to clashes of vast armies. You can also challenge your friends – or strangers – and fight in epic multi-player fantasy battles.
pl: Do wyboru jest ponad dwieście typów jednostek (piechota, kawaleria, łucznicy i magowie to tylko niewielka część z nich), z których możesz korzystać w starciach sięgających od drobnych potyczek po walne bitwy między potężnymi armiami. Możesz również wyzywać innych graczy (znajomych lub nie) na pojedynki w epickich, wieloosobowych bitwach rozgrywających się w świecie fantasy.

en: Your Army
pl: Twoja armia

en: Your army does not fight for free. It costs you gold to recruit units and gold to maintain them. You start each scenario with gold carried over from previous scenarios (although each scenario ensures you have at least a minimum amount of gold to start if you didn&#8217;t carry over enough from previous scenarios) and can gain more by meeting scenario objectives quickly and, during a scenario, by controlling villages. Each village you control will give you two gold pieces income per turn. When you first start a scenario it is usually worthwhile to gain control of as many villages as you can to ensure you have sufficient income to wage war. You can see your current gold and current income at the top of the screen as described in the section on the <link linkend="game_screen">game screen</link>.
pl: Twoja armia nie walczy za darmo. Za utrzymanie i rekrutację żołnierzy płacisz złotem. Każdy scenariusz rozpoczynasz z pieniędzmi przeniesionymi z poprzednich scenariuszy, choć każdy scenariusz ma też gwarantowaną minimalną początkową ilość złota, którą otrzymujesz, jeśli z poprzedniego scenariusza zostało Ci za mało złota. Po zakończeniu scenariusza otrzymasz nagrodę za jak najszybsze osiągnięcie wyznaczonych celów, a podczas gry czerpiesz dochody z kontrolowanych wiosek w wysokości dwóch sztuk złota na turę z każdej wioski. Na początku scenariusza zazwyczaj warto zająć możliwie najwięcej wiosek, by zapewnić sobie dochód wystarczający do prowadzenia wojny. Ilość posiadanego złota i obecny dochód są wyświetlane na górze ekranu (patrz sekcja <link linkend="game_screen">ekran gry</link>).

en: Your gold
pl: Twoje złoto

en: Your income
pl: Twój dochód

en: Your total units
pl: Liczba Twoich jednostek

en: Your units gain most experience points (XP) from killing an enemy unit (8XP per level of the unit killed). As such, it often makes sense to have your higher level units weaken an enemy, but cede the kill to a unit more in need of the XP. Healers in particular are often weak in combat and often need to <emphasis>steal</emphasis> kills in this way to advance levels.
pl: Jednostki zdobywają najwięcej punktów doświadczenia (PD) za zabicie wrogiej jednostki (8PD za każdy poziom pokonanej jednostki). Oznacza to, że korzystną strategią jest często osłabienie przeciwnika jednostkami wyższego poziomu, a zadanie śmiertelnego ciosu jednostką bardziej potrzebującą PD. Zwłaszcza jednostki leczące są nierzadko słabe w walce, więc awansowanie ich na kolejne poziomy wymaga takiego właśnie <emphasis>podkradania</emphasis> doświadczenia poprzez dobijanie osłabionych przeciwników.

en: Your upkeep
pl: Twoje koszty utrzymania

en: Zone of Control
pl: Strefa kontroli

en: Zoom in
pl: Powiększ

en: Zoom out
pl: Pomniejsz

en: chaotic units do more damage at night and less damage at day
pl: Jednostki chaotyczne zadają więcej obrażeń w nocy, a mniej za dnia.

en: en
pl: pl

en: enemy level
pl: poziom wroga

en: fighting bonus
pl: premia za walkę

en: kill bonus
pl: premia za pokonanie

en: lawful units do more damage at day and less damage at night
pl: Jednostki praworządne zadają więcej obrażeń za dnia, a mniej w nocy.

en: remember to always check the time of day on the right side of the screen. Plan ahead — think about what it&#8217;s going to be next turn as well as this turn.
pl: Pamiętaj, by zawsze sprawdzać porę dnia (z prawej strony ekranu). Planuj z wyprzedzeniem &#8212; uwzględniaj w swojej strategii nie tylko porę dnia w turze bieżącej, ale i w następnej.

en: where upkeep is equal to the sum of the levels of all your non-loyal units.
pl: gdzie utrzymanie jest równe sumie poziomów wszystkich Twoich jednostek bez cechy "lojalna".
